SKU-rationalisatie in de maakindustrie: wat behoudt u?

Home » Bronnen » SKU-rationalisatie in de maakindustrie: wat behoudt u?

Geschatte leestijd: 10 minuten

Uw minst verkochte variant is misschien eenvoudig te produceren. Hij gebruikt hetzelfde materiaal als een hardloper en kan met weinig extra instelwerk in dezelfde productierun meelopen. Een andere variant verkoopt beter, maar onderbreekt telkens de productie op uw drukst bezette machine, vraagt om specifieke componenten en laat na elke batch materiaal over.

Een ranglijst op basis van verkoopcijfers vertelt u niet welke variant een plek in het assortiment verdient. Goede SKU-rationalisatie verbindt wat klanten waarderen met wat de fabriek moet doen om dat te leveren. Het doel is een winstgevendere, beter beheersbare productmix, niet simpelweg een kleinere catalogus.

Zodra u hebt afgesproken wat u behoudt, zet SkyPlanner APS de goedgekeurde orders om in een productieplanning die rekening houdt met materialen, insteltijden en beschikbare capaciteit. U ziet welk werk overblijft en wat dat betekent voor de levering, zonder de volgorde voor elke machine handmatig opnieuw te bepalen.

Wat is SKU-rationalisatie?

Bij SKU-rationalisatie beoordeelt u afzonderlijke stock keeping units om te bepalen welke u behoudt, wijzigt, samenvoegt of uitfaseert. Dat doet u op basis van de vraag, de financiële afweging en hun rol in het assortiment. Een SKU is de unieke identificatie van een artikel, bijvoorbeeld met een bepaalde maat, afwerking of verpakkingsconfiguratie.

In de maakindustrie gaat die beslissing verder dan de voorraad gereed product. Elke variant kan eigen componenten, gereedschappen, inspecties, instelvereisten en een eigen bewerkingsvolgorde met zich meebrengen. Een dubbele variant schrappen kan op al die punten vereenvoudiging opleveren. Maar als u een belangrijke keuzemogelijkheid voor de klant schrapt, kunt u veel meer omzet verliezen dan de verkoopcijfers van dat ene artikel doen vermoeden.

De relevante vraag is: levert deze variant genoeg waarde op om het extra werk en de benodigde productiemiddelen te rechtvaardigen?

Daarin verschilt rationalisatie van voorraadclassificatie. Met een ABC-analyse rangschikt u artikelen op basis van een gekozen waardemaatstaf; een XYZ-analyse beschrijft de variatie in de vraag. Beide kunnen helpen om artikelen voor een nadere beoordeling te selecteren. Geen van beide bepaalt of een weinig verkocht reserveonderdeel, een klantspecifieke variant of een gedeelde component moet verdwijnen.

Begin bij de complexiteit die u wilt wegnemen

Kies een productfamilie met een herkenbaar probleem: te veel korte series op een lijn met beperkte capaciteit, specifieke materialen die incourant raken, vrijwel identieke opties waarover de vraag versnipperd raakt, of een assortiment dat breder is geworden dan klanten nodig hebben.

Bepaal eerst wat u wilt bereiken, voordat u een streefaantal SKU’s bespreekt. Als het probleem bij omstellingen op de coatinglijn ligt, levert het uitfaseren van artikelen die al in dezelfde coatingrun meelopen mogelijk weinig op. Gaat het om incourante inkoopcomponenten, dan kan het standaardiseren van die componenten over de producten die u behoudt meer helpen dan het schrappen van een artikelcode voor een eindproduct.

Maak onderscheid tussen twee soorten variatie. Externe variatie is de keuze die de klant ziet. Interne variatie omvat de onderdelen, materialen en processen die nodig zijn om die keuze te bieden. Engineering kan de interne variatie mogelijk verminderen zonder de externe keuze te beperken, bijvoorbeeld door voor meerdere producten hetzelfde basisstuk of dezelfde bevestigingsconstructie te gebruiken.

Betrek verkoop, productmanagement of engineering, financiën, inkoop en productie bij de beoordeling. Elke afdeling belicht een ander deel van de beslissing. Verkoop licht de klantbehoefte toe, engineering controleert de gelijkwaardigheid en financiën toetst de financiële onderbouwing. Inkoop en productie brengen in kaart welke belasting daadwerkelijk zou veranderen.

Breng elk te beoordelen artikel goed in beeld

Gebruik een vaste beoordelingsperiode die de normale vraagcyclus van de productfamilie omvat. Maak onderscheid tussen producten waarvan de vraag echt afneemt, seizoensgebonden vraag, producten in de introductiefase en artikelen die weinig verkochten doordat ze niet beschikbaar waren. Een voorraadtekort bewijst niet dat klanten het product niet meer willen.

Leg voor elk te beoordelen artikel de commerciële gegevens naast de productiegegevens:

Gegevens	Wat u vóór de beslissing moet vaststellen
Vraag en levenscyclus	Verkochte aantallen en omzet, bestelfrequentie, trend, seizoensinvloeden en of het artikel nieuw is, in de volwassenheidsfase zit of de uitfasering nadert
Rol voor de klant	Wie het koopt, in welke behoefte het voorziet, of er een geaccepteerd alternatief bestaat en welke andere omzet ervan afhankelijk is
Financiële afweging	Actuele materiaal- en bewerkingskosten, inspanning voor instellen en ondersteuning, verkoopprijs en de kosten die daadwerkelijk vervallen als het artikel wordt uitgefaseerd
Materialen en voorraad	Gedeelde tegenover artikelspecifieke componenten, minimale bestelhoeveelheden bij leveranciers, resterende voorraad, onderhanden werk en openstaande inkooporders
Belasting van de productie	Bewerkingsvolgorde, batchfrequentie, instelvereisten, geschikte productiemiddelen en benodigde tijd bij de bottleneckbewerking
Verplichtingen en overgang	Geaccepteerde orders, serviceverplichtingen, vereiste goedkeuringen, werk om op alternatieven over te stappen en de praktisch haalbare einddatum

Laat een onzekere kostenraming niet uitmonden in een schijnbaar nauwkeurig oordeel. Controleer of de stuklijst en de bewerkingsvolgorde aansluiten bij de huidige productiewijze. Een standaardkostprijs op basis van lange series kan de belasting van de korte batches die u nu produceert verhullen.

Maak ook onderscheid tussen kosten die vervallen en capaciteit die vrijkomt. Als u een variant uitfaseert, verdwijnen de daaraan toegerekende huur, salariskosten van leidinggevenden of machinekosten niet automatisch. Er kan wel tijd vrijkomen die u voor ander winstgevend werk kunt gebruiken. Dat is waardevol, maar het is een ander voordeel dan een uitgave die vervalt.

Waar en wanneer die tijd vrijkomt, maakt verschil. Een uur vrijmaken op een werkcentrum dat al onderbezet is, is niet hetzelfde als een uur vrijmaken op het productiemiddel dat klantorders ophoudt. Beoordeel het artikel daarom in samenhang met het andere werk dat hetzelfde productiemiddel nodig heeft, niet alleen op basis van de kostprijs per stuk.

Beslis: behouden, wijzigen of uitfaseren

Leg bij een goed onderbouwd besluit vast wat er gebeurt, waarom, wie verantwoordelijk is en onder welke voorwaarden u het besluit opnieuw beoordeelt. Er is geen universele verkoopgrens die deze afweging kan vervangen.

Behoud een variant als zijn rol de belasting rechtvaardigt

Een artikel met een laag verkoopvolume kan het assortiment voor een belangrijke klant compleet maken, nodig zijn voor apparatuur die al in gebruik is of voldoen aan een eis waaraan een standaardvariant niet voldoet. Het kan ook zoveel materiaal en instelwerk met andere artikelen delen dat de extra productiebelasting beperkt is.

Maak de uitzondering concreet. Benoem de klantbehoefte of serviceverplichting en spreek af hoe u daarin voorziet. ‘Verkoop wil het behouden’ is onvoldoende onderbouwing, maar ‘het valt in de laagste verkoopcategorie’ is evenmin voldoende reden om het uit te faseren.

Verander hoe u een waardevol product levert voordat u het schrapt

Een nuttig product kan op een onnodig dure manier worden geleverd. Denk aan een standaardcomponent, een gemeenschappelijke afwerking, een afgesproken bestelvenster, een aangepaste minimale bestelhoeveelheid of make-to-order in plaats van eindproducten op voorraad te houden.

Aan die veranderingen zitten voor- en nadelen. Een grotere batch kan de omstelfrequentie verlagen, maar tegelijk de voorraad vergroten. Een langere doorlooptijd kan de productie eenvoudiger maken, maar voor de klant onaanvaardbaar zijn. Beoordeel het totale effect en spreek de nieuwe voorwaarden af, in plaats van kosten of ongemak alleen maar te verplaatsen.

Lijken twee varianten onderling uitwisselbaar, laat engineering en de klant dan bevestigen dat aan de relevante eisen voor passing, functie en goedkeuring wordt voldaan. Vergelijkbare omschrijvingen bewijzen niet dat het ene artikel het andere veilig kan vervangen.

Faseer dubbele varianten uit die hun plek niet meer verdienen

Uitfaseren is een goede optie als de vraag gering is, het artikel geen noodzakelijke rol vervult en de kosten of complexiteit van behoud niet te rechtvaardigen zijn. Die keuze is beter te onderbouwen als klanten een alternatief accepteren dat in het assortiment blijft en de bijbehorende materialen of processen daadwerkelijk kunnen vervallen.

Bepaal wat er met de resterende voorraad en verplichtingen gebeurt voordat u de levering stopt. Een goedgekeurde lijst van uit te faseren artikelen moet leiden tot een beheerste afbouw, niet tot het abrupt annuleren van werk waar klanten nog op rekenen.

Voorbeeld: drie behuizingsvarianten, verschillende beslissingen

Stel dat een fabrikant een productfamilie van industriële behuizingen onder de loep neemt. De standaard grijze behuizing wordt regelmatig verkocht. Een grijze uitvoering met een andere bevestiging wordt maar weinig besteld, en ook naar een uitvoering met een speciale afwerking is weinig vraag.

De variant met de andere bevestiging gebruikt hetzelfde plaatmateriaal en dezelfde coating als het standaardproduct. Er is een andere bewerking nodig, maar een belangrijke afnemer van apparatuur bestelt deze variant als onderdeel van een breder pakket. Door deze variant te schrappen zou er geen omstelling voor het coaten vervallen, terwijl de bredere klantrelatie wel in gevaar zou kunnen komen. Het team behoudt de variant, legt vast welke rol deze voor de klant vervult en spreekt een bestelperiode af waarmee productie vergelijkbaar werk beter kan combineren.

De uitvoering met de speciale afwerking vereist eigen coatingmateriaal en een aparte omstelling op de gedeelde coatinglijn. Verkoop gaat na of klanten die afwerking echt nodig hebben. Sommigen accepteren het standaard grijze product. Een andere klant heeft de speciale afwerking nog wel nodig en gaat akkoord met aangepaste bestelhoeveelheden en doorlooptijden. Het team bundelt de vraag waarvoor het standaardproduct een geaccepteerd alternatief is en past de leveringsvoorwaarden voor de resterende behoefte aan.

Als geen enkele klant de speciale afwerking nodig had en er geen verplichtingen meer openstonden, zou uitfaseren de betere keuze kunnen zijn. Maar alleen lage verkoopcijfers zouden die conclusie niet rechtvaardigen.

De fabriek heeft nu een commerciële beslissing genomen die ook vanuit de productie is onderbouwd. De volgende vraag is of de orders die blijven, inclusief de afgesproken batch met speciale afwerking, naast het overige werk vóór hun leverdatums kunnen worden uitgevoerd.

Vertaal de goedgekeurde productmix naar een haalbare planning

Juist hier komt SkyPlanner goed van pas. Een eenvoudiger assortiment bepaalt niet vanzelf de volgorde op de coatinglijn, lost geen materiaaltekort op en stelt de levering van morgen niet veilig. De overblijvende producten doen nog steeds een beroep op dezelfde productiemiddelen.

SkyPlanner koppelt de materialen en processtappen van producten aan het werk dat daadwerkelijk moet worden ingepland. Per stap kunnen bewerkings- en omsteltijden, geschikte werkcentra en afhankelijkheden worden vastgelegd. Arcturus, de AI voor productieplanning van SkyPlanner, gebruikt de ingestelde capaciteit, ploegendiensten, prioriteiten en materiaalbeschikbaarheid om de productieplanning te berekenen. De Gantt-weergave maakt de resulterende volgorde en tijdsplanning zichtbaar.

Bij de productfamilie van behuizingen kunnen coatingopdrachten die bij elkaar passen op kleur worden gegroepeerd, op basis van producteigenschappen en regels per werkcentrum. Daarbij blijven de benodigde omstellingen onderdeel van de planning en helpen leverprioriteiten de volgorde te bepalen. Zo kan de planner de variatie die het bedrijf bewust behoudt praktisch beheersen, in plaats van elke variant afzonderlijk in de machinewachtrij te moeten inpassen.

Gebruik SkyPlanner om de gevolgen van het goedgekeurde assortiment voor de productie te plannen: welk werk waar wordt uitgevoerd, hoe de capaciteit wordt gedeeld en welke leveringen aandacht vragen. Laat beslissingen over klanten en producten bij de mensen die daarvoor verantwoordelijk zijn. Uw team bepaalt het assortiment en de planningsprioriteiten; Arcturus rekent de planning door.

Beheers de overgang van oude naar nieuwe producten

Maak vóór het herberekenen van de planning afspraken over de overgang:

• De uiterste datum waarop orders voor een uit te faseren variant worden geaccepteerd, en de verplichtingen waaraan nog moet worden voldaan.
• Het goedgekeurde vervangende artikel of de herziene specificatie, met een duidelijke ingangsdatum.
• Wat er moet gebeuren met bestaande voorraad, onderhanden werk, variantspecifieke componenten en openstaande inkooporders.
• Voor welke lopende orders materialen, processtappen of hoeveelheden moeten worden aangepast, en welke ongewijzigd moeten doorgaan.
• Wie het commerciële aanbod, de productiegegevens en de inkoopinstructies bijwerkt.

Het bijwerken van artikelstamgegevens is niet hetzelfde als het goedkeuren van een wijziging in werk dat al in uitvoering is. Stem de betrokken orders expliciet af op de goedgekeurde wijzigingen en bestaande afspraken. Zo voorkomt u dat de productie een verouderde revisie maakt of ongemerkt een vervangend product levert dat de klant niet heeft geaccepteerd.

Laat SkyPlanner vervolgens het goedgekeurde werk samen met de overige fabrieksorders inplannen. Beoordeel het productiemiddel met beperkte capaciteit en de berekende einddatums voordat u nieuwe levertoezeggingen doet. Zo ontstaat één gezamenlijk productieplan, in plaats van dat elke leidinggevende de rationalisatielijst zelf moet interpreteren.

SkyPlanner integreert met elk ERP- of MES-systeem via de open REST API. Zo kunt u de order- en productiegegevens uit uw bestaande systemen koppelen aan eindige capaciteitsplanning.

Wat de ervaring van Mamec laat zien over de uitvoering

Mamec, een fabrikant van mengtechnologie en hightechproducten in opdracht, had te maken met duizenden onderling afhankelijke werkorders. Het productieoverzicht was gebaseerd op papieren orders en subjectieve inschattingen van de belasting. Door de klantgestuurde productontwikkeling veranderden bovendien regelmatig de bewerkingsvolgordes.

Met SkyPlanner gekoppeld aan Oscar ERP kreeg Mamec een gezamenlijk productieoverzicht en geautomatiseerde eindige capaciteitsplanning. Het bedrijf meldt dat de planning duidelijk minder werk kost en dat wijzigingen eenvoudiger te beheren zijn. De gevolgen van wijzigingen in de bewerkingsvolgorde zijn met minder moeite door te rekenen, waardoor Mamec beter kan uitleggen wat het de klant kan toezeggen.

Die ervaring laat het voordeel voor de uitvoering zien: als producten en hun productievereisten veranderen, heeft de fabriek een bijgewerkte planning nodig, niet opnieuw handmatig samengestelde wachtrijen.

Beoordeel het resultaat, niet alleen het aantal SKU’s

Controleer na de overgang of het oorspronkelijke probleem is verminderd. Kijk naar de omstelfrequentie en omsteltijd op het betrokken productiemiddel, de resterende variantspecifieke voorraad, het onderhanden werk, de leverprestaties en het klantbehoud. Beoordeel de dekkingsbijdrage en veranderingen in de werkelijke uitgaven los van de capaciteit die u voor ander werk hebt vrijgemaakt.

Minder SKU’s met dezelfde omstelbelasting leveren operationeel weinig op. Dat geldt ook voor een kleiner assortiment waardoor een belangrijke klant naar een andere leverancier overstapt. Het beste resultaat is een assortiment waarvan de waarde de complexiteit rechtvaardigt, met een fabriek die het efficiënt kan leveren.

Hanteer dezelfde discipline bij het goedkeuren van nieuwe varianten. Eis een onderbouwde klantbehoefte, een beoordeling vanuit productie en een vast moment voor herbeoordeling. Zo blijven uitzonderingen een bewuste keuze, in plaats van dat ze zich ongemerkt opstapelen.

Wilt u uw goedgekeurde productmix in de praktijk brengen? Boek een SkyPlanner-demo. Neem enkele varianten die u behoudt, de bijbehorende orders en het productiemiddel dat ze delen als uitgangspunt. Bekijk hoe materialen, omstelvereisten en leverprioriteiten samenkomen in één haalbare productieplanning. Wilt u eerst zelf verkennen wat er mogelijk is? Probeer SkyPlanner met demogegevens.