Üretimde Lead Time: İşler Arasındaki Beklemeleri Görün

Üretim rotasında on iki saat yazıyor. Müşteriye ise sekiz gün denmiş. İlk operasyondan siparişin tamamlanmasına kadar geçen sürede iş, üzerinde çalışıldığından çok daha uzun süre bekliyor.

Bir üretim planlama uzmanı için üretimde lead time’ı iyileştirmenin ilk adımı bu farkı anlamaktır. Daha hızlı işleme fayda sağlayabilir, ancak çizelgede kendisine yer açılması için iki gün bekleyen bir işin sorununu çözmez.

Asıl sorulması gereken şudur: Bu siparişin hazır olması için hangi işlemler, hangi sırayla yapılmalı? SkyPlanner, bu operasyonları, zamanlamalarını belirleyen kapasite ve önceliklerle birlikte ele alır. Böylece önlenebilir beklemeleri kısaltmanıza ve müşterilere yapılacak işleri esas alan tarihler vermenize yardımcı olan bir çizelge elde edersiniz.

Üretimde lead time nedir?

Üretimde lead time, bir ürünün veya siparişin tanımlanmış bir üretim sürecinden geçmesi için gereken toplam süredir. Hazırlık ve işlemenin yanı sıra bu süreçteki kuyrukta beklemeleri, taşımaları, kontrolleri ve diğer beklemeleri de kapsar.

Bu yazıda lead time’ı, siparişin üretime açılmasından tamamlanıp sevkiyata hazır hâle gelmesine kadar geçen süre olarak ölçüyoruz. Üretime açıldıktan sonra ilk operasyondan önceki bekleme de buna dahildir. Ancak üretime açılmadan önce malzeme satın alınması veya bitmiş ürünlerin müşteriye taşınması kendiliğinden bu kapsama girmez.

Lead time tanımları şirketlere ve planlama sistemlerine göre değişir. Rakamları karşılaştırmadan önce süreyi başlatan ve bitiren olayları netleştirin:

Ölçüt	Başlangıç ve bitiş	Yanıtlamaya yardımcı olduğu soru
Bu yazıdaki tanımıyla üretimde lead time	Üretime açılma anından sevkiyata hazır olma anına kadar	Bir sipariş üretim sürecimizde ne kadar zaman geçiriyor?
Müşteri siparişinde lead time	Siparişin kabulünden müşterinin teslim almasına kadar	Müşteri ne kadar bekleyecek?
Tedarikçi lead time’ı	Satın alma siparişinin verilmesinden malzemenin teslim alınmasına kadar	Satın alınan malzemenin ne zaman gelmesini bekleyebiliriz?

Bu süreler birbiriyle örtüşebilir. Mühendislik ekibi siparişin hazırlıklarıyla uğraşırken malzeme siparişi verilirse her iki süreyi de tam olarak toplamak, beklemenin bir bölümünü iki kez saymak olur. Her bölümün lead time tahminini toplamak yerine gerçekte hangi işlemin ne zaman gerçekleştiğini izleyin.

Lead time, çevrim süresi veya üretim hızı değildir

Üretim çevrim süresi, bir birimi üretmek veya belirli bir operasyonu tamamlamak için gereken süreyi ölçer. Üretimde lead time ise operasyonlar arasındaki beklemeler de dahil olmak üzere ürünün daha geniş bir süreçte geçirdiği süreyi izler.

Üretim hızı, vardiya başına kabul edilen montajlı ürün sayısı gibi, birim zamanda elde edilen çıktıyı ölçer. Bir süreyi değil, hızı ifade eder. Bir makinenin çevrim süresi kısa olsa da o makinede üretilen parçaları içeren siparişin lead time’ı uzun olabilir.

Üretimde lead time nasıl hesaplanır?

Tamamlanmış bir sipariş için kayıtlı olayları esas alın:

Üretimde lead time = Sevkiyata hazır olma zamanı − Üretime açılma zamanı

Pazartesi 08:00’de üretime açılan ve perşembe 08:00’de sevkiyata hazır olan bir sipariş düşünün. Hazırlık ve işleme yalnızca on iki saat gerektirse bile bu siparişin üretimdeki lead time’ı, takvim esasına göre 72 saattir.

Geriye kalan 60 saat, hazırlık ve işleme dışında geçen süredir. Buna kuyrukta bekleme, taşıma, kontrol, gece çalışılmayan saatler ve zorunlu soğuma süresi dahil olabilir. Altmış saatin tamamını önlenebilir israf olarak görmeyin; her aralığın neye karşılık geldiğini belirleyin.

Toplam sürenin nereden geldiğini anlamak için zaman akışını birbiriyle örtüşmeyen kategorilere ayırın:

• Hazırlık ve işleme: Ekipmanın hazırlanması ve operasyonların gerçekleştirilmesi.
• Kuyrukta bekleme: Bir makinenin veya operatörün müsait olmasını ya da kontrol için sıra gelmesini bekleme.
• Taşıma ve kontroller: Ölçüm için belirlenen sınırlar içindeki taşımalar ve kalite faaliyetleri.
• Diğer süreler: Zorunlu beklemeler, vardiya takviminde çalışma olmayan saatler ve başka bir kategoride sayılmamış kesintiler.

Toplamı bulmak için zaman kayıtlarını, nedenlerini anlamak için de bu kategorileri kullanın. İki operasyon paralel yürüyorsa geçen toplam lead time’ı bulmak için sürelerini doğrudan toplayamazsınız.

Süre hesabında kullandığınız temeli de tutarlı tutun. Takvim saati, geçen toplam süreyi; çalışma saati ise belirli bir vardiya takvimi içindeki süreyi ifade eder. Her ikisi de yararlı olabilir, ancak on iki çalışma saati ile yetmiş iki takvim saati birbirinin yerine kullanılamaz. Müşteriye verilen tarihin hangi esasa göre hesaplandığını satış ekibine bildirin.

Kısa süreli bir rota neden uzun bir lead time’a dönüşür?

Rota, sipariş için nelerin gerektiğini gösterir. Bunların ne zaman yapılabileceğini ise kuyruk belirler.

Talaşlı işlemenin salı sabahı tamamlandığını, ancak son işlem istasyonunda perşembeye kadar işe uygun kapasite olmadığını düşünün. Son işlem için ayrılan zaman değişmiyorsa talaşlı işlemeyi bir saat hızlandırmak tamamlanma tarihini öne çekmez. Burada çizelgelemeyle sağlanabilecek iyileşme, yalnızca ilk operasyonu daha erken başlatmakta değil, iki operasyonu birbiriyle uyumlu planlamaktadır.

Günlük işleyişte alınan çeşitli kararlar bu beklemelere yol açar:

Rotanın devamı hazır olmadan işe başlamak. İlk iş merkezi meşgul kalır, ancak kısmen tamamlanmış işler sonraki aşamalarda birikir. İşleri üretime açarken rotanın devamını da göz önünde bulundurun. Bu ilke tam zamanında üretimi de destekler: Çalışılıyor olması tek başına işlerin verimli biçimde aktığını göstermez.

Gerçekte kullanılabilir olmayan kapasiteye göre plan yapmak. Kâğıt üzerinde boş görünen bir makine için başka bir yerde çalışan operatöre ihtiyaç duyulabilir. Gerekli bir takım veya malzeme eksik olabilir. Planlanan başlangıç zamanı, operasyonun gerçekten ihtiyaç duyduğu kaynakları dikkate almalıdır.

Öncelikleri her kuyrukta birbirinden bağımsız değiştirmek. Acil bir iş öne alınır, ancak sonraki operasyonu yerinde kalır. Başka bir sipariş, tamamlanma tarihine etkisi incelenmeden çizelgedeki yerini kaybeder.

Zorunlu beklemeleri boş zaman olarak görmek. Kurutma, soğutma veya kalite onayı gerekebilir. Bunları rotaya kaydedin ki sonraki operasyonun başlangıcı ürünün hazır olacağı zamandan önceye planlanmasın.

Yalın üretim, gereksiz bekleme ve taşımaları ortaya çıkarmaya yardımcı olur. Birbiriyle uyumlu bir çizelge, bu iyileştirmeleri günlük sipariş planına yansıtmayı sağlar. Daha kapsamlı iyileştirme yöntemleri için lead time’ı azaltma rehberimize bakın.

SkyPlanner ile operasyonlar arasındaki süreyi kısaltın

SkyPlanner APS, sipariş operasyonlarından sonlu kapasiteli bir üretim çizelgesi oluşturur. Çizelgeleme için kullandığı yapay zekâ Arcturus, tanımlanan iş merkezi kapasitelerini, vardiyaları, bağımlılıkları ve öncelikleri dikkate alır. Malzeme durumunu dikkate alan çizelgeleme etkinleştirildiğinde, malzeme kullanılabilirliği de işlerin ne zaman yapılabileceğini etkiler.

Bu yaklaşım, planlama uzmanına “her iş sekiz gün sürer” gibi sabit bir taahhütten daha yararlı bir başlangıç noktası sunar. Gantt zaman çizelgesi, iş merkezleri arasındaki sıralamayı gösterir. Böylece siparişin nerede başlamasının planlandığını, hangi noktalarda hâlâ beklemeler olduğunu ve son operasyonunun ne zaman bitmesinin beklendiğini inceleyebilirsiniz.

Lead time’ı kısaltmayı öncelikleriniz arasına alın

SkyPlanner’da özel bir lead time önceliği bulunur: Arcturus, her sipariş kaleminin ilk ve son işlem adımı arasındaki süreyi en aza indirmeye çalışır. Bu özellik, işin kendisi nispeten kısa sürdüğü hâlde adımlar arasında uzun aralıklar olduğunda değerlidir.

Optimize edilen bu aralık, yukarıda tanımladığımız üretime açılma anından sevkiyata hazır olma anına kadar geçen süreden daha dardır. İlk adımdan önceki tüm beklemeleri kapsamaz; satın alma veya müşteriye taşıma sürelerini kısaltma taahhüdü de değildir.

Bu önceliği, tamamlanma tarihi, müşteri ve iş öncelikleriyle birlikte siz yönlendirirsiniz. Bir kalemin üretimde geçirdiği süreyi kısaltırken diğer siparişlerin teslim taahhütleriyle denge kurmak gerekir. Her şeyi aynı derecede acil ilan etmek yerine, çizelgeleme sistemine işletmenizin gerçekten izlemesini istediği öncelikleri verin.

Bu çizelgeleme işlevi hakkında daha fazla bilgi için SkyPlanner’ın lead time yönetimi özelliğini inceleyin.

Koşullar değiştiğinde çizelgeyi yeniden hesaplayın

Acil bir sipariş geldiğinde veya vardiya değiştiğinde Arcturus, çizelgeyi güncel duruma göre yeniden hesaplayabilir. Yalnızca yerini değiştirdiğiniz operasyonu değil, ortaya çıkan tamamlanma tarihlerini de inceleyin. Kilitler, sabit kalması gereken çizelgeleme kararlarını korumanızı sağlar.

Böylece kuyrukları tek tek yeniden düzenlemek için daha az zaman harcar, bir değişikliğin sonuçlarını daha net görürsünüz. Siparişin planlanan sevk zamanı gelmeden önce kapasiteyi ayarlamaya, bir önceliği değiştirmeye veya yeni bir tarihi görüşmeye karar verebilirsiniz.

Mevcut sistemlerinizden yararlanmaya devam edersiniz. ERP sistemi sipariş bilgilerini sağlar; MES ise üretimin yürütülmesine ilişkin bilgileri sunabilir. SkyPlanner, açık REST API üzerinden her ERP veya MES ile entegre olur ve bu bilgileri üretim çizelgeleme ile bir araya getirir.

Daha net bir görünüm Eskomatic’te neleri değiştirdi?

Finlandiyalı fason talaşlı imalat firması Eskomatic, daha önce eski bir ERP ve üretim kontrol sisteminde iş kuyruklarını büyük ölçüde elle düzenliyordu. Genel durumu görmek emek gerektiriyor, malzeme eksiklikleri ise bir işin planlanan başlangıcına çok az zaman kala ortaya çıkabiliyordu.

SkyPlanner sayesinde şirketin planlama uzmanları, iş kuyruklarını görsel olarak daha net takip edebilir ve yaklaşan iş yükünü yapay zekânın oluşturduğu çizelgede görebilir hâle geldi. Eskomatic’teki uygulamada eksik malzemeler üretim planlama aşamasında görünür hâle geliyor. Bu da ekibin malzeme eksikliğinden kaynaklanan duruşları önlemesine yardımcı oluyor.

İş yükünün otomatik çizelgelenmesi, Eskomatic’in gerçekçi tamamlanma zamanlarını görmesine ve müşterilere daha doğru teslim tarihleri vermesine de yardımcı oluyor. Lead time ile çizelgeleme arasındaki pratik bağ tam olarak budur: Tarih, her siparişe standart bir süre eklenerek değil, yapılacak işler ve kısıtlar görülerek belirlenir.

Müşteri hikâyesinin tamamı için Eskomatic’in SkyPlanner deneyimini okuyun.

Yalnızca rakamı değil, gerçekte geçen süreyi kısaltın

Siparişleri sürekli olarak beklenenden uzun sürede tamamlanan bir ürün ailesiyle başlayın. Üretime serbest bırakma, operasyon ve sevkiyata hazır olma zamanlarını karşılaştırın. Tamamlanmayı en sık geciktiren, tekrar eden bekleme aralığını bulun. Ardından bu aralığı kısaltmak için çizelgelemede veya süreçte bir değişiklik deneyin.

Lead time ile birlikte teslimat performansını da izleyin. Üretim süresinin kısalması, teslim sözü verilmiş diğer siparişleri geciktiriyorsa bir iyileşme sayılmaz. Benzer şekilde, üretime serbest bırakma zamanını ertelemek, müşterinin toplam bekleme süresi hiç değişmediği hâlde serbest bırakmadan sevkiyata hazır olmaya kadar geçen lead time değerini daha kısa gösterebilir. Serbest bırakma öncesindeki bu beklemeyi görünmez kılmak yerine ayrı olarak takip edin.

Aynı kaynakları kullanan çok sayıda siparişi koordine etmekte zorlanıyorsanız SkyPlanner güçlü bir seçenektir. Arcturus çizelgeleme hesaplamalarını yaparken öncelikler ve değişmemesi için kilitlediğiniz kararlar sizin kontrolünüzde kalır. Her iş kuyruğunu elle güncellemek zorunda kalmadan, bekleme aralıklarını kısaltmak ve daha güvenilir tamamlanma tarihleri belirlemek için çalışabilirsiniz.

SkyPlanner demosu için randevu alın ve saatler süren iş gerektirdiği hâlde tamamlanması günler alan bir sipariş örneği getirin. Bu siparişin rotası, beklemeleri ve kullandığı en yoğun kaynak, koordineli bir çizelgenin neleri değiştirebileceğini görmek için iyi bir başlangıç noktasıdır. Önce kendiniz keşfetmek isterseniz SkyPlanner’ı demo verileriyle deneyin.