Sipariş Bakiyesi: Fabrikanız İçin Ne Anlama Gelir?

Ana Sayfa » Kaynaklar » Sipariş Bakiyesi: Fabrikanız İçin Ne Anlama Gelir?

Tahmini okuma süresi: 8 dakika

Sipariş bakiyesi, kabul edilmiş ancak henüz teslimat yükümlülüğü yerine getirilmemiş müşteri siparişlerini ifade eder. Üretimde genellikle henüz teslim edilmemiş siparişler, miktarlar veya bunların parasal değeri için kullanılır. Bu siparişlerin bir kısmına henüz başlanmamış olabilir; bir kısmı ise üretimde olabilir ya da sevk edilmeyi bekleyebilir.

Sipariş bakiyesinin olması tek başına bir sorun değildir. Gelecek dönem için sağlıklı bir sipariş portföyüne işaret edebilir. Üretim açısından asıl soru, kalan işleri taahhüt edilen teslimat tarihlerine yetiştirip yetiştiremeyeceğinizdir.

Yalnızca toplam bakiyeye bakarak bu soruyu yanıtlayamazsınız. SkyPlanner APS, sipariş bakiyeniz için yapılması gereken üretim işlerini mevcut kapasiteyle eşleştirir. Böylece bir müşteri daha erken teslimat istediğinde baştan hazırlamanız gereken bir liste yerine, herkesin esas alabileceği ortak bir çizelgeniz olur.

Sipariş bakiyesine neler dahildir?

Kısmen teslim edilmiş bir siparişin kalan bölümü de dahil olmak üzere, teslimat yükümlülüğü devam eden kabul edilmiş siparişleri bakiyeye dahil edin. Teklifleri, müşteri taleplerini ve henüz kesinleşmemiş satış fırsatlarını ayrı tutun. Bunlar geleceğe dönük planlamada önemli olabilir, ancak taahhüt altına girilmiş müşteri siparişleriyle aynı değildir.

Bir müşterinin 100 adet muhafaza sipariş ettiğini ve bunların 40 adedini teslim ettiğinizi düşünün. Bu siparişin kalan bakiyesi, başlangıçtaki 100 adet değil, 60 adettir. Kalan 60 adedi üretmek, tek başına teslimat yükümlülüğünün yerine getirildiği anlamına gelmez; ürünlerin hâlâ kontrolden geçirilmesi, paketlenmesi veya sevk edilmesi gerekebilir.

Miktarı tutarlı biçimde takip etmek için bakiye şöyle hesaplanır:

Dönem sonu sipariş bakiyesi = dönem başı sipariş bakiyesi + yeni kabul edilen miktarlar − teslim edilen miktarlar − iptal edilen miktarlar. Mutabık kalınan diğer sipariş değişiklikleri de düzeltme olarak hesaba katılır.

Bu hesabı bir ürün veya anlamlı bir ortak ölçü birimi üzerinden yapın. Birbirinden farklı ürünlerin adetlerini toplamak, durumu açıklığa kavuşturmak yerine belirsizleştirebilir. Sipariş bakiyesinin parasal değeri yönetime ticari bir bakış sunar, ancak kalan üretim için gereken makine saatini göstermez.

Raporunuzda siparişin hangi aşamada karşılanmış sayıldığını açıkça belirtin; örneğin sevkiyat mı, yoksa müşteriye teslimat mı esas alınıyor? Bu ölçütü tutarlı biçimde uygulayın. Aksi takdirde satış ve üretim ekipleri, yalnızca farklı şeyleri saydıkları için birbiriyle çelişiyormuş gibi görünebilir.

Şu üç ayrım, sipariş bakiyesini yorumlamayı kolaylaştırır:

• Sipariş bakiyesi ve gecikmiş siparişler: Teslim tarihi gelecek ay olan bir sipariş, gecikmemiş olsa da sipariş bakiyesine dahildir. Gecikmiş siparişler, sipariş bakiyesinin üzerinde anlaşılmış teslimat tarihi geçmiş olan kısmını oluşturur.
• Sipariş bakiyesi ve devam eden üretim: Devam eden üretim (WIP), başlanmış ancak tamamlanmamış işleri ifade eder. Sipariş bakiyesi, henüz başlanmamış siparişleri ve teslimat bekleyen bitmiş ürünleri de kapsayabilir. Stok için yapılan üretim, kesinleşmiş bir müşteri siparişinin bakiyesine dahil olmadan da WIP kapsamında olabilir.
• Sipariş bakiyesi ve stok yetersizliği nedeniyle bekleyen siparişler: Stok yetersizliği nedeniyle bekleyen sipariş, genellikle mevcut stoktan o anda karşılanamayan siparişi ifade eder. Sipariş bakiyesi daha geniş bir kavramdır: normal teslimat sürecinde ileride karşılanmak üzere kabul edilmiş siparişleri de içerir.

Bu nedenle sipariş bakiyesini azaltmak, yalnızca daha fazla işe başlamakla olmaz. Doğru işleri tamamlayıp teslim etmeniz gerekir.

Aynı sipariş bakiyesi neden çok farklı iş yükleri anlamına gelebilir?

Fabrikanızda henüz teslim edilmemiş üç muhafaza siparişi olduğunu düşünün. Her birinin durumu, fabrikada yapılması gereken işleri değiştirir.

Siparişin durumu	Kalan işler	Planlamada yanıtlanacak soru
Kabul edilmiş, henüz başlanmamış	Kesim, büküm, kaplama ve montaj	Mevcut taahhütler de dikkate alındığında, üretim rotasındaki tüm işlemler çizelgede nereye yerleştirilebilir?
Üretimi kısmen tamamlanmış	Kaplama ve montaj	Kaplama kapasitesi ne zaman uygun olacak ve ardından montaj zamanında tamamlanabilecek mi?
Üretimi tamamlanmış	Paketleme ve sevkiyat	Tamamlanmış siparişin sevk edilmesini ne engelliyor?

Üçü de henüz teslim edilmemiş siparişler arasındadır. Ancak hepsinin üretim rotasının tamamından yeniden geçmesi gerekmez. Başlangıçtaki iş yükünü yeniden çizelgelemek, üretim kapasitesi ihtiyacını olduğundan fazla gösterir; henüz başlanmamış siparişi hesaba katmamak ise olduğundan az gösterir.

Şimdi, üretimi kısmen tamamlanmış siparişin müşterisinin daha erken teslimat istediğini düşünün. Bu siparişi kaplama kuyruğunun başına almak faydalı görünebilir. Ancak henüz başlanmamış siparişin de ileride aynı kaplama kaynağını kullanması, ardından kendi taahhüt tarihine yetişecek şekilde montajdan geçmesi gerekir.

Yalnızca kaplamada bir partiye daha yer açılıp açılamayacağını değil, değişikliğin her iki sipariş üzerindeki etkisini de görmeniz gerekir. Öte yandan üretimi hızlandırmak, sevkiyat bekleyen bitmiş sipariş için hiçbir şeyi değiştirmez.

Teslimat taahhüdünü ve kalan işleri birlikte yönetin. Böylece atılacak faydalı adımın çizelgeyi değiştirmek mi, kapasiteyle ilgili bir karar almak mı, yoksa yalnızca bitmiş siparişi sevk etmek mi olduğu ortaya çıkar.

SkyPlanner ile sipariş bakiyesini üretim planına dönüştürün

Müşteri siparişlerini ve teslimatları ERP sisteminizde yönetmeye devam edebilirsiniz. SkyPlanner, açık REST API üzerinden her türlü ERP veya MES ile entegre olarak mevcut sipariş ve üretim verilerini detaylı çizelgelemede kullanmanızı sağlar. Böylece ticari taahhütlerin kaydedildiği sistemi değiştirmeden üretim işlerini planlayabilirsiniz.

Çizelgeleme girdileri, kalan işleri tanımlar: işlem adımları, bunların sırası ve süresi, kullanılabilecek iş istasyonları, vardiyalar, operatörler ve öncelikler. SkyPlanner’ın çizelgeleme yapay zekâsı Arcturus, bu işleri tanımlanan kapasiteyi ve bağımlılıkları dikkate alarak çizelgeye yerleştirir. Malzeme durumunu dikkate alan çizelgeleme etkinleştirildiğinde, malzeme bulunabilirliği de hesaplamaya dahil edilir.

Muhafaza üreten fabrika için bu, kabul edilmiş siparişlerde hâlâ yapılması gereken kesim, büküm, kaplama ve montaj işlerini planlamak demektir. Teslimatı sipariş portföyünün büyüklüğüne bakarak tahmin etmek yerine, çizelgelenmiş işleri öngörülen tamamlanma tarihlerine kadar takip edebilirsiniz.

Henüz çizelgelenmemiş işlere planda yer açın

Bir siparişin kabul edilmiş olması, mutlaka çizelgelenmiş olduğu anlamına gelmez. Henüz plana yerleştirilmemiş işleri görünür tutun. Böylece Gantt şeması düzenli görünürken plan dışında bekleyen taahhütler gözden kaçmaz.

SkyPlanner, henüz çizelgelenmemiş işler arasından seçtiklerinizi çizelgelemenizi sağlar. Asistan özelliğinde de çizelgelenmemiş işleri plana almak için bir işlem bulunur. Plana yerleştirilen bu işler, mevcut işlerle birlikte inceleyebileceğiniz üretim çizelgesinin bir parçası olur.

Bu işlem, zaman çizelgesinde zaten yer alan işleri yeniden hesaplayan Tümünü yeniden çizelgele işleminden farklıdır. İşleri plana almak için ilk çizelgelemeyi, koşullar değiştiğinde plandaki işleri uyarlamak için yeniden çizelgelemeyi kullanın.

Yalnızca sıradaki boşluğa değil, teslimata etkisine bakın

Gantt zaman çizelgesi, işlerin nerede ve ne zaman yapılmasının planlandığını gösterir. Kapasiteyi ve iş yükünü görebilmek, hangi kaynakların dolu olduğunu ve kalan işlerin nerelerde aynı kapasiteye ihtiyaç duyduğunu anlamanıza yardımcı olur.

Muhafaza örneğinde, kaplamadan montaja kadar olan süreci takip edin. Kaplama için daha erken bir zaman aralığı bulmak, ancak rotanın geri kalanı da istenen bitiş tarihine uygunsa işe yarar. Müşterinin teslimat tarihini onaylamadan önce paketleme, nakliye ve üretim sonrasındaki diğer yükümlülükler için de zaman ayırın.

Böylece satış ve üretim ekipleri, fabrikanın ne kadar yoğun göründüğüne dair ayrı ayrı tahminler yürütmek yerine, hesaplanmış bir plan üzerinden konuşabilir.

Planı elle yeniden kurmak yerine yeniden hesaplayın

Müşteri daha erken bir tarih istediğinde ilgili önceliği güncelleyin ve çizelgelenmiş işleri Arcturus’un yeniden hesaplamasını sağlayın. Yeni bir taahhütte bulunmadan önce değişiklikten etkilenen tamamlanma tarihlerini inceleyin. Öncelikleriniz ve kilitleriniz hesaplamaya yön verir; yazılım ise birbirine bağlı işlerin çizelgelenmesini üstlenir.

Üretimdeki ilerleme bilgilerini de güncel tutun. Tamamlanan operasyonlar ve kullanılabilir kapasitedeki değişiklikler, bundan sonra nelerin yapılabileceğini etkiler. Autopilot etkinleştirildiğinde, tanımlanmış olaylar veya zamanlanmış çalıştırmalar, sürekli elle müdahale gerektirmeden yeniden çizelgelemeyi başlatabilir.

Böylece operasyonları kuyruklar arasında taşımaya daha az, çıkan sonuca göre ne yapacağınıza karar vermeye daha fazla zaman ayırırsınız. Teslimat talebine, bir tur daha elle hesaplama yaptıktan sonra değil, müşteri hâlâ yanıt beklerken karşılık verebilirsiniz.

Fredman: kapasite verilerine dayanan teslimat yanıtları

Gıda temasına uygun mutfak ve ambalaj çözümleri üreten Finlandiyalı Fredman Operations, artan sipariş hacmiyle bu sorunu yaşamaya başladı. İş kartları, L7 ERP ile LTR üretim yönetim yazılımı arasında elle aktarılıyordu. Üretim planlama uzmanı, makinelerin ne zaman boşalacağını ve vardiya bazında kapasiteyi net olarak göremiyordu; acil yeniden çizelgeleme bir saat veya daha uzun sürebiliyordu.

SkyPlanner ile Fredman’ın Gantt görünümü; makineleri, boş ve dolu kapasiteyi ve işlerin ilerleme durumunu bir araya getiriyor. Vardiya kapasitesi günlük planlamanın bir parçası oluyor ve üretim ekibi her işin planlanan başlangıç ve bitişini görebiliyor.

Fredman, satış ekibinin altı ay sonrasına kadar kapasite verilerine dayanarak teslimat taahhüdü verebildiğini, çizelge değişikliği taleplerinin ise saatler yerine saniyeler içinde yanıtlandığını belirtiyor. Şirket ayrıca fazla mesai ihtiyacının azaldığını bildiriyor.

Bu deneyim, sipariş portföyünü üretimle ilişkilendirmenin pratik değerini gösteriyor: fabrikanın hangi işi ne zaman üstlenebileceğine daha hızlı ve ekiplerin ortaklaşa esas alabileceği bir yanıt vermek. Ekibin deneyimini öğrenmek için Fredman Operations’ın kapsamlı SkyPlanner değerlendirmesini okuyun.

Sipariş bakiyesi mevcut kapasiteye sığmıyorsa ne yapmalı?

Daha iyi bir çizelge, mevcut kapasitenin daha verimli kullanılmasını sağlayabilir. Ancak aşırı yüklü bir kaplama hattının sınırsız saat çalışmasını sağlayamaz.

Hangi teslimat taahhütlerinin risk altında olduğunu ve bunların plana sığmasını neyin engellediğini belirlemek için planı kullanın. Ardından soruna yönelik bir karar alın:

• Ticari açıdan buna değdiği durumlarda, diğer siparişler üzerindeki etkiyi kontrol ederek öncelikleri değiştirin.
• Kısıtı gerçekten hafifletebilecekse çalışma süresini artırın veya onaylanmış alternatif bir kaynak kullanın.
• İlerleyemeyen işleri sürekli başka bir zamana taşımak yerine, eksik malzemeleri veya işe başlamayı engelleyen diğer hazırlık sorunlarını giderin.
• İlk taahhüdü yerine getirmek artık mümkün değilse müşteriyle yeni bir teslimat tarihi veya işine yarayacak bir kısmi teslimat üzerinde anlaşın.

Teslim tarihi geçmiş siparişleri, ileri tarihli teslimat taahhütlerinden ayrı değerlendirin. Toplam sipariş bakiyesi azalırken bir müşterinin teslimatı giderek daha fazla gecikiyor olabilir. Buna karşılık, kalan işler gelecekteki kapasiteye sığıyorsa artan bir sipariş bakiyesi de yönetilebilir.

Amaç, mümkün olan en az siparişe sahip olmak değildir. Amaç, üstlendiğiniz taahhütleri net olarak bilmek ve bunları kârlı biçimde yerine getirebilmektir.

Sipariş bakiyenize bakarak hangi teslimat sözlerini verebileceğinizi görün

Teslimatı öne çekme talebi geldiğinde planlama uzmanınız hâlâ elektronik tablolara dönmek zorunda kalıyorsa, bir sonraki pratik adım SkyPlanner’dır. SkyPlanner, kalan üretim işlerini, kapasiteyi ve öncelikleri tek bir çizelgede bir araya getirir. Ekibiniz bu çizelgeyi bir sonraki teslimat kararında kullanabilir.

SkyPlanner demosu için randevu alın. Görüşme için tipik bir sipariş örneğini, bu siparişin diğer işlerle ortak kullandığı kaynağa ilişkin bilgileri ve yakın zamanda gelen bir teslimatı öne çekme talebini hazırlayın. Bunlar, planın nasıl değiştiğini ve diğer hangi taahhütlerin etkilendiğini görmek için iyi bir başlangıç noktasıdır. Önce çizelgeleme ortamını keşfetmek isterseniz SkyPlanner’ı demo verileriyle deneyin.