Onderhanden werk in productie: tellen, kosten en beheersing

Home » Bronnen » Onderhanden werk in productie: tellen, kosten en beheersing

Geschatte leestijd: 9 minuten

Onderhanden werk (WIP) in de productie bestaat uit goederen waarvan de productie is begonnen, maar die nog niet gereed zijn. Het gaat zowel om onderdelen die worden bewerkt als om onvoltooide producten die tussen bewerkingen liggen te wachten. In de boekhouding verwijst WIP ook naar de productiekosten die tot dan toe aan die onvoltooide goederen zijn toegerekend.

Die twee invalshoeken beantwoorden verschillende vragen. Een telling laat zien hoeveel producten nog niet gereed zijn. Een kostenbedrag geeft aan hoeveel productiekosten daarin vastliggen. Geen van beide vertelt op zichzelf waarom een batch al sinds maandag ligt te wachten of wanneer die eindelijk de productie kan verlaten.

Voor een productieleider is dat de logische vervolgvraag. SkyPlanner APS stemt de resterende bewerkingen af op capaciteit, materiaalbeschikbaarheid en prioriteiten. Zo helpt het u werk af te ronden in plaats van steeds meer werk aan wachtrijen toe te voegen. Een betere timing vermindert onnodig onderhanden werk en het kapitaal dat daarin vastligt.

Wat valt onder onderhanden werk?

Onderscheid drie soorten voorraad in de productiestroom:

• Grondstoffen en materialen: materialen en ingekochte onderdelen die wachten op gebruik in de productie.
• Onderhanden werk: goederen waarvan de productie is begonnen, maar die nog bewerking, assemblage of verplichte eindcontroles moeten ondergaan.
• Gereed product: voltooide producten, ook als ze nog niet zijn verkocht of verzonden.

Een verspaande behuizing die op een coating wacht, is onderhanden werk. Dat geldt ook voor een geassembleerd product dat nog de verplichte eindcontrole moet doorlopen voordat het gereed is. Een voltooid en goedgekeurd product dat op de vrachtwagen wacht, is gereed product en geen onderhanden werk.

Een onvoltooid product telt nog steeds mee als het ligt te wachten. Wachtrijen, verplaatsingen en blokkeringen kunnen een groot deel uitmaken van de tijd die een product in de productie doorbrengt, ook al is er op dat moment geen machine mee bezig.

Ook de term werk in uitvoering wordt gebruikt. De betekenis verschilt per bedrijf en sector. In deze gids staat WIP voor onvoltooide goederen in de productie, niet voor een berekening voor projectfacturatie of het aantal taken op het bord van een softwareteam.

Hoe bepaalt u de fysieke hoeveelheid onderhanden werk?

Begin met een duidelijke afbakening: bijvoorbeeld een productfamilie vanaf de eerste bewerking tot en met de definitieve goedkeuring. Tel op een vastgelegd tijdstip alle onvoltooide stuks binnen die afbakening. Bij bulkproductie kan een eenheid als kilogram of liter geschikter zijn dan het aantal stuks.

Stel u een fabriek voor die één familie van identieke behuizingen volgt. Aan het einde van de ploegendienst op vrijdag is dit de stand:

Huidige positie	Onvoltooide behuizingen	Resterend werk
In de verspaning	20	Verspaning afronden, afwerken en controleren
Wachten op afwerking	60	Afwerken en controleren
Wachten op eindcontrole	20	Controleren en goedkeuren
Totaal onderhanden werk	100	De hoeveelheid resterend werk verschilt

Tel elke behuizing één keer, op de plek waar die zich op dat moment bevindt. Tel dezelfde batch niet opnieuw voor elke bewerking die nog in het bewerkingsplan staat.

U kunt ook de in- en uitstroom binnen de afbakening met elkaar afstemmen. Stel dat de week begon met 120 onvoltooide behuizingen, dat er nog eens 480 in productie zijn genomen en dat er 500 zijn gereedgekomen. Zonder uitval of andere mutaties geldt:

Eindvoorraad onderhanden werk = 120 + 480 − 500 = 100 behuizingen

Komt die uitkomst niet overeen met de fysieke telling? Onderzoek dan eerst of gereedmeldingen ontbreken, verplaatsingen niet zijn geregistreerd, er uitval is geweest of het afkapmoment afwijkt, voordat u conclusies trekt over de productieprestaties.

Het aantal stuks zegt niet hoeveel werk er nog resteert

De tabel bevat 100 onvoltooide stuks, maar de 20 die op controle wachten, vragen veel minder werk dan de 20 die nog in de verspaning zitten. Twee even grote wachtrijen kunnen dus heel verschillende eisen stellen aan de capaciteit.

In een fabriek met uiteenlopende producten zegt het aantal werkorders nog minder: de ene order vraagt misschien alleen een korte controle, terwijl een andere meerdere dagen en verschillende productiemiddelen nodig heeft. Houd de aantallen bij per product of zinvol afgebakende productfamilie en gebruik de duur van de resterende bewerkingen om de belasting te bepalen. Druk die belasting uit in uren; het is iets anders dan het aantal stuks onderhanden werk of de waarde daarvan.

De formule voor de waarde van onderhanden werk

Een vereenvoudigde aansluiting van de kosten over een periode ziet er zo uit:

Eindwaarde onderhanden werk = beginwaarde onderhanden werk + toegevoegde productiekosten − kostprijs van de gereedgekomen productie

De toegevoegde productiekosten omvatten de gebruikte directe materialen, directe arbeid en toegerekende indirecte productiekosten. De kostprijs van de gereedgekomen productie (COGM) is het bedrag dat bij voltooiing van de productie wordt overgeboekt uit het onderhanden werk. Dit is niet de verkoopprijs en ook niet de kostprijs van de goederen die in die periode zijn verkocht.

Neem een afzonderlijk voorbeeld van de kosten over een maand. De beginwaarde van het onderhanden werk is $18.000, er wordt $72.000 aan productiekosten toegevoegd en gereedgekomen goederen met een kostprijs van $65.000 worden overgeboekt naar de voorraad gereed product. Zonder andere correcties geldt:

$18.000 + $72.000 − $65.000 = $25.000 eindwaarde onderhanden werk

Dat is een kostensaldo, geen 25.000 stuks of $25.000 aan toekomstige winst. Dit voorbeeld staat los van de telling van de behuizingen hierboven.

Waarom het aantal stuks niet de waarde bepaalt

Een onvoltooid product bevat alleen de kosten die er tot dan toe aan zijn toegerekend. Als u elk onvoltooid stuk vermenigvuldigt met de volledige kostprijs van het gereed product, kan het saldo te hoog uitvallen. Ook betekent ‘halverwege het bewerkingsplan’ niet automatisch de helft van de totale kosten: duur materiaal kan al vroeg worden ingezet, terwijl arbeids- en bewerkingskosten pas later worden opgebouwd.

Gebruik de kostprijsregistratie en de waarderingsgrondslagen die uw financiële afdeling hanteert. Het verloopoverzicht verklaart de kostenmutaties; voor de financiële verslaggeving kunnen daarnaast waarderingscorrecties nodig zijn volgens de geldende verslaggevingsregels.

Voor productiebeslissingen is het belangrijkste onderscheid eenvoudiger: de opgebouwde kosten vertellen u wat er al in het werk is gestoken. Het resterende bewerkingsplan laat zien wat er nog nodig is om het af te ronden. U hebt beide inzichten nodig; het ene kan het andere niet vervangen.

Wat veel of weinig onderhanden werk werkelijk zegt

Veel onderhanden werk is aanleiding voor onderzoek, geen volledige diagnose. Het kan wijzen op meer vraag, een andere productmix, capaciteit die bewust wordt beschermd of werk dat zich door een onderbreking ophoopt. Weinig onderhanden werk kan duiden op een soepele doorstroming, maar ook betekenen dat er voor een kritisch productiemiddel te weinig werk klaarstaat.

Het doel is niet om helemaal geen onvoltooide producten te hebben. Het gaat om voldoende van het juiste werk om betrouwbaar te kunnen afronden, zonder onnodig vroeg te starten, te wachten of producten te verplaatsen.

Kijk nog eens naar de 60 behuizingen die op afwerking wachten. Als ze vanochtend zijn verspaand en vanmiddag volgens planning worden afgewerkt, kan die wachtrij heel redelijk zijn. Liggen ze er al een week terwijl het productiemiddel voor de afwerking andere orders verwerkt, dan wijst hetzelfde aantal op een ander probleem.

Om die wachtrij te beoordelen, moet u het volgende vaststellen:

1. Hoe lang het werk er al is: wanneer is de batch in productie genomen en hoe lang wacht die hier al?

2. De volgende bewerking: welk productiemiddel, materiaal of welke goedkeuring is nodig om verder te kunnen?

3. De geplande afronding: wanneer passen de resterende bewerkingen in de planning en wordt daarmee de toezegging voor de order nagekomen?

4. De reden voor het wachten: gaat het om een geplande buffer, concurrerende capaciteitsvraag, ontbrekend materiaal, een kwaliteitsblokkering of een andere onderbreking?

Zo wordt ‘we hebben te veel onderhanden werk’ een concrete beslissing waar iemand mee aan de slag kan. Een ontbrekend inkooponderdeel vraagt om een andere aanpak dan een overbelast afwerkingsstation. Nog een batch door de verspaning sturen lost geen van beide problemen op.

Beoordeel het onderhanden werk samen met de gereedgekomen productie en de leverprestaties. Als er meer werk in productie komt dan er als gereed product uitgaat en er geen andere uitstroom is, groeit de voorraad onderhanden werk. Daalt die voorraad alleen doordat de productie geen orders meer ontvangt, dan bewijst dat niet dat het proces beter is geworden. Vergelijk soortgelijke perioden en productfamilies, zodat een andere productmix niet ten onrechte als verbetering wordt gezien.

Plan met SkyPlanner hoe u onderhanden werk afrondt

Zodra u weet waar werk ligt te wachten, wordt de planningsvraag concreet: hoe passen de resterende bewerkingen naast al het andere werk dat de fabriek moet afronden?

SkyPlanner brengt werkstations, ploegendiensten, operators, processtappen en bewerkingsduren samen in één gezamenlijke productieplanning. Arcturus, de AI voor de planning, plant bewerkingen op basis van de ingestelde capaciteit, afhankelijkheden en prioriteiten. De Gantt-weergave toont de resulterende volgorde voor de verschillende productiemiddelen, in plaats van dat elke afdeling een eigen wachtrij moet bijhouden.

Voor de wachtende behuizingen kunt u de afwerking bekijken in samenhang met het werk ervoor en erna. Is het productiemiddel bezet vanwege een eerdere toezegging? Past de controle er daarna nog achteraan? Zou het starten van nog een batch behuizingen nu alleen maar meer wachtend werk opleveren?

Als materiaalbeschikbaarheid wordt meegenomen in de planning, houdt Arcturus ook rekening met de voorraad en de beschikbaarheid van binnenkomende materialen. Dat is van belang wanneer voor een latere bewerking een inkooponderdeel nodig is: alleen een beschikbare eerste machine is niet genoeg als de order daarna bij de assemblage vastloopt.

Met actuele voortgangsinformatie blijft de planning bruikbaar. Timer van SkyPlanner registreert wanneer het werk begint en stopt en welke aantallen zijn geproduceerd. Via de open REST API kan SkyPlanner met elk ERP- of MES-systeem worden verbonden. Als de voortgang, beschikbaarheid of prioriteiten veranderen, kan Arcturus de planning op basis van de bijgewerkte informatie opnieuw berekenen. U bepaalt de prioriteiten; de AI voert de planningsberekening uit.

Zo bent u dagelijks minder tijd kwijt aan het bijstellen van afzonderlijke machinewachtrijen en kunt u beter onderbouwd beslissen welk werk door moet. U kunt voorkomen dat u te vroeg extra materiaal en arbeid in orders steekt, terwijl u zich richt op het onderhanden werk dat nodig is om te kunnen leveren.

Alleen het afronden van de productie maakt geen geld vrij: als goederen van onderhanden werk naar gereed product gaan, verandert hun status, maar blijven ze voorraad. Het financiële voordeel komt voort uit het verminderen van onnodige voorraad en het laten doorstromen van het juiste werk om aan de klantvraag te voldoen, niet alleen uit een lager bedrag op de post onderhanden werk.

Wat een betere timing bij Mamec veranderde

Mamec, een Finse fabrikant van industriële mengapparatuur en hightechproducten in opdracht, bepaalde voorheen de prioriteit van duizenden onderling afhankelijke werkorders aan de hand van leverdatums op papieren orders. De planning in het ERP-systeem bood geen totaaloverzicht. Het beeld dat het management van de productiebelasting had, berustte op subjectieve schattingen.

Door SkyPlanner te integreren in de Oscar ERP-omgeving kon Mamec gaan plannen met eindige capaciteit. Iedereen kreeg hetzelfde inzicht in de voortgang en planning van orders. Medewerkers konden een order opzoeken in plaats van af te gaan op uiteenlopende interpretaties van de situatie.

Mamec meldt realistischere doorlooptijden, minder planningswerk en minder werkkapitaal dat onnodig vastzit in onderhanden werk, doordat orders op het juiste moment starten. Dat is het praktische verband tussen onderhanden werk en planning: er blijft werk in productie, maar de fabriek kan beter onderbouwd bepalen wanneer dat werk daar nodig is.

Begin met één batch die al te lang wacht

Kies een nog niet afgeronde order waarvan uw team de vertraging goed kent. Neem de gegevens over de huidige voortgang, de resterende bewerkingen, de materiaalbehoefte en de toegezegde leverdatum mee naar een SkyPlanner-demonstratie. De toets is of u een samenhangende planning voor de afronding kunt zien, waarin ook de andere orders zijn meegenomen die dezelfde productiemiddelen nodig hebben.

Boek een SkyPlanner-demo om die planning aan de hand van uw eigen productiesituatie te bekijken, of probeer SkyPlanner eerst met demogegevens. Een gunstiger niveau van onderhanden werk begint met inzicht in het werk dat nog niet af is. Een betere productieplanning helpt u er iets aan te doen.