Takt Zamanı: Üretiminiz İçin Gereken Tempoyu Hesaplayın

Ana Sayfa » Kaynaklar » Takt Zamanı: Üretiminiz İçin Gereken Tempoyu Hesaplayın

Tahmini okuma süresi: 9 dakika

Takt zamanı, müşteri talebini karşılamak için gereken üretim temposunu belirtir; talep edilen birim başına düşen kullanılabilir üretim süresi olarak ifade edilir. Takt zamanının iki dakika olması, sürecinizin kullanılabilir süre boyunca ortalama her iki dakikada bir sağlam ürün çıkarması gerektiği anlamına gelir.

Hesaplama basittir. Asıl önemli soru bundan sonra gelir: Makineleriniz, çalışanlarınız ve üretim rotanız bu tempoyu karşılayabilir mi?

Bir talep hedefi belirlemek, makineyi o işe ayırmaz veya tip değişimini ortadan kaldırmaz. SkyPlanner APS, gerekli miktarları ayrıntılı bir üretim çizelgesiyle ilişkilendirir. Böylece işin kaynaklarınızdan ne kadar kapasite gerektirdiğini görebilir, talep veya kaynakların kullanılabilirliği değiştiğinde buna göre hareket edebilirsiniz.

Takt zamanı formülü

Takt zamanı = kullanılabilir üretim süresi ÷ müşteri talebi

Her iki girdi için de aynı dönemi kullanın. Vardiya başına kullanılabilir dakikayı, o vardiyada gereken ürün adedine bölün. Aynı şekilde haftalık kullanılabilir saati, o hafta gereken ürün adedine bölebilirsiniz. Sonuç, saat başına ürün adedi değil, birim başına süredir.

Sekiz saatlik vardiyayla çalışan bir üretim hücresi düşünün. Molalar ve önceden belirlenmiş diğer çalışılmayan süreler toplam 60 dakika olsun; geriye kullanılabilir 420 dakika kalır. Müşteriler bu hücreden her vardiyada 210 adet sağlam ürün talep etsin.

420 dakika ÷ 210 adet = adet başına 2 dakika

Bu, adet başına 120 saniye demektir ve kullanılabilir her üretim saatinde ortalama 30 adet ürün çıkarılması gerektiğine karşılık gelir. Çalışılmayan süreleri de içeren sekiz saatlik vardiyanın tamamına ait ortalama değildir.

İki dakikalık değer, talebin gerektirdiği tempoyu gösterir. Hücrenin şu anda hangi hızda çalıştığını veya bir ürünün tüm operasyonlardan geçmesinin ne kadar sürdüğünü söylemez.

Girdileri, tamamlamanız gereken işi yansıtacak şekilde seçin

Bir takt zamanı hedefini kullanmadan önce, miktarın ve kullanılabilir sürenin neyi kapsadığını netleştirin. Yanlış soruya verilen kesin bir yanıt da kötü bir üretim planına yol açar.

Ürün ailesini ve çıktının sayılacağı noktayı tanımlayın

Ortak bir üretim akışına sahip bir ürünle veya düzenli üretilen bir ürün ailesiyle başlayın. Çıktının nerede sayılacağını belirtin. Örneğin, çeşitli operasyonlarda tamamlanan parçaların toplamını değil, hücreden çıkan tamamlanmış montajları sayın.

Aynı ürünü her istasyondan geçişinde yeniden saymayın. Aynı şekilde, sırf ikisi de sipariş listesinde yer alıyor diye basit bir parçayı ve karmaşık bir montajı eşdeğer birimler olarak değerlendirmeyin.

Talebi planlama dönemiyle eşleştirin

Planladığınız dönem içinde müşterilerin ihtiyaç duyduğu miktarı kullanın. Stok yeniliyorsanız, yalnızca ekipmanı meşgul tutmak için tahmine dayalı yüksek miktarda üretim yapmak yerine, ihtiyacı stok yenileme politikanızla ilişkilendirin.

Haftalık ortalama, düzenli bir üretim ritmi belirlemeye yardımcı olabilir; ancak hafta içindeki teslim tarihlerini de kontrol edin. Cuma günü toplam miktarı tamamlamak, salı günü teslim edilmesi gereken bir siparişi karşılamaz.

Talep artarken kullanılabilir süre aynı kalırsa takt zamanı kısalır: Talep edilen her birim için daha az süre kalır. Talep düştüğünde ise takt zamanı uzar. Dönem içinde talep yoksa hesaplanabilecek anlamlı bir takt zamanı da yoktur; sıfıra bölmek bir üretim hedefi oluşturmaz.

Kullanılabilir süreyi açıkça belirleyin

Üretimin durduğu molalar gibi planlı çalışılmayan süreleri çıkardıktan sonra, o üretim akışına gerçekten ayrılan süreyi kullanın. Ortak kaynağı vardiyanın yalnızca bir bölümünde kullanabilen bir ürün ailesi için vardiyanın tamamını hesaba katmayın.

Hazırlık sürelerini ve kayıpları hesaba katarken tutarlı olun. Bu rehberde tip değişimleri, kullanılabilir üretim süresi içinde tamamlanması gereken işler olarak ele alınır; ayrıca bu süreden düşülmez. Başka hesaplama yaklaşımlarında planlı tip değişimleri önce kullanılabilir süreden çıkarılır. Hangi yöntemi kullanırsanız kullanın, aynı süreyi iki kez değil, bir kez hesaba katın.

Beklenmedik arızalar, düşük hızda çalışma ve hatalı parçalar müşteri talebini azaltmaz. Talebi karşılama kapasitenizi azaltır. Kapasiteyi kontrol ederken bu kayıpları görünür tutun; iyimser bir süre hesabının onları gizlemesine izin vermeyin.

Takt zamanı ve çevrim süresi: Gereken tempo ve gerçek performans

Takt zamanı talepten hesaplanır. Çevrim süresi ise sürecin ölçülmesiyle belirlenir: Tekrarlanan bir operasyonun veya üretim çevriminin gerçekte ne kadar sürdüğünü gösterir. Üretimde lead time bunlardan farklıdır; operasyonlar arasındaki beklemeler dahil, tanımlı rota boyunca geçen toplam süredir.

Her iki dakikada bir bitmiş ürün çıkaran bir hatta, tek bir ürünün tüm hattan geçmesi saatler sürebilir. Birden fazla ürün aynı anda farklı aşamalarda ilerler. Dolayısıyla takt zamanı, tüm rotanın iki dakika içinde tamamlanması gerektiği anlamına gelmez.

Çevrim süresini takt zamanıyla karşılaştırırken ölçümün kapsamını kontrol edin. Bir makinenin otomatik kesim çevrimi, yükleme ve boşaltmayı içermeyebilir. Yalnızca çalışırken ölçülen çevrim süresi de duruşları dışarıda bırakabilir. Bu ölçümlerin hiçbiri tek başına sağlam bitmiş ürünlerin sürdürülebilir çıkış hızını kanıtlamaz.

Bir seferde tek ürün üreten bir istasyonda çevrim süresinin takt zamanından uzun olması, ayrı hazırlık süreleri veya kayıplar eklenmeden bile kapasite açığı bulunduğunu gösterir. Çevrim süresinin takt zamanından kısa olması ise size bir pay bırakır; tüm akışın talebi karşılayabileceğini kanıtlamaz. Üretim çevrim süresinin ölçülmesi rehberimiz, operasyon süresi için işe yarar verilerin nasıl toplanacağını açıklar.

Gereken temponun mevcut kapasiteyle karşılanıp karşılanmadığını kontrol edin

Kullanılabilir 420 dakikada 210 adet sağlam ürün çıkarması gereken hücreye dönelim. Kapasiteyi sınırlayan operasyonun adet başına 1,8 dakika sürdüğünü ve vardiya içinde 30 dakikalık hazırlık gerektirdiğini varsayalım. İşleme ve hazırlık aynı kaynağı kullanıyor ve birbiriyle çakışmıyor olsun. Bu basitleştirilmiş örnekte hatalı ürün veya plansız duruş bulunmasın.

Kapasite kontrolü	Hesaplama	Gereken süre
Tekrarlanan üretim	210 adet × 1,8 dakika	378 dakika
Hazırlıklar	Ayrı kaydedilir	30 dakika
Toplam iş yükü	378 + 30	408 dakika
Kalan süre	420 − 408	12 dakika

İş, bu kaynağın kullanılabilir süresine sığıyor; ancak kalan pay yalnızca 12 dakika. Hazırlığı hesaba katmadan bakıldığında, 1,8 dakikalık çevrim iki dakikalık takt zamanına göre yeterince pay bırakıyor gibi görünüyor. Bir kesinti veya ek yeniden işleme ihtiyacı, kalan süreyi hızla tüketebilir.

Şimdi vardiya süresi değişmeden talebin 240 adede çıktığını düşünün. Yeni takt zamanı 420 ÷ 240 = adet başına 1,75 dakika olur. Oysa operasyon hâlâ adet başına 1,8 dakika, hazırlık da hâlâ 30 dakika sürer.

Gereken iş yükü 240 × 1,8 + 30 = 462 dakika olur. Bu, kullanılabilir 420 dakikadan 42 dakika fazladır. Üretim panosuna daha kısa bir hedef süre yazmak bu açığı kapatmaz.

Uygulanabilir bir çözüm gerekir: Operasyon veya hazırlık süresini azaltmak, uygun ek kapasite sağlamak, uygun işleri başka bir kaynağa aktarmak ya da farklı bir ihtiyaç veya teslim tarihi üzerinde anlaşmak. Önerilen herhangi bir hız artışını kullanılabilir kapasite olarak kabul etmeden önce kaliteyi, personel durumunu ve güvenli çalışma yöntemlerini kontrol edin.

Üretim çizelgeleme de tam burada önem kazanır. Yukarıdaki hesaplama, tek bir kaynağın toplam yükünü kontrol eder. Çizelge ise bu işin ne zaman yapılabileceğini, önceki operasyonların zamanında bitip bitmeyeceğini ve başka hangi siparişlerin aynı kaynağa ihtiyaç duyduğunu kontrol eder. Toplam iş yükü süreye sığsa bile, gerekli kapasite ancak teslim tarihinden sonra kullanılabiliyorsa iş yine geç bitebilir.

Ürün çeşitliliği yüksek üretimde takt zamanı işe yarar mı?

Takt zamanını yorumlamak, ürünlerin tekrarlanabilir bir akış izlediği ve iş içeriklerinin makul ölçüde karşılaştırılabilir olduğu durumlarda daha kolaydır. Ürün çeşitliliği yüksek üretimde de uygun bir ürün ailesinin düzenli talebini anlamanıza yardımcı olabilir. Ancak fabrikanın tamamı için tek bir takt zamanı belirlemek, tam da görmeniz gereken kısıtı gizleyebilir.

Bir üründen on adet üretmek, başka bir üründen elli adet üretmekten daha fazla makine süresi gerektirebilir. Farklı ürünler farklı rotalara, fikstürlere veya becerilere de ihtiyaç duyabilir. Bu ürünleri tek bir ortalama adet hesabında birleştirmek, kapasite ihtiyaçlarını eşitlemez.

Talep hedefini koruyun; ardından her ürünün miktarını, gerçekte gerektirdiği operasyonlara ve hazırlıklara göre iş yüküne dönüştürün. Ortak kullandıkları kaynaklardaki toplam iş yükünü değerlendirin. Rotaları ve süreleri büyük ölçüde değişen tek seferlik işlerde, her işi aynı ritme uydurmaya çalışmak yerine siparişleri ayrıntılı olarak çizelgelemek daha faydalıdır.

SkyPlanner ile talep hedefini uygulanabilir bir çizelgeye dönüştürün

SkyPlanner kullanmanın amacı, basit bir bölme işleminin yerini almak değildir. Amaç, hesaplanan üretim ihtiyacıyla bu ihtiyacı karşılayacak işler arasındaki bağlantıyı korumaktır.

SkyPlanner’da bir ürünün süreç adımlarını, sürelerini ve kullanılabilecek iş istasyonlarını bir kez tanımlarsınız. Yeni sipariş kalemleri bu rotayı devralır; miktarları ve teslim tarihleri, çizelgeleme sistemine neyin gerekli olduğunu bildirir. Parça başına işleme süresi, üretim hızı veya sabit süreli bir operasyon tanımlayabilir, hazırlık süresini ayrı kaydedebilirsiniz.

SkyPlanner’ın çizelgeleme için kullandığı yapay zekâ Arcturus; tanımlanan kapasiteyi, vardiyaları, operasyonlar arasındaki bağımlılıkları ve belirlediğiniz öncelikleri dikkate alarak işleri birlikte çizelgeler. Gantt görünümü, oluşan iş kuyruklarını ve işlerin kaynaklar üzerindeki zamanlamasını gösterir. Böylece yeterli bir ortalama temponun siparişi zamanında yetiştirmeyi garanti ettiğini varsaymak yerine, gerekli işlerin ne zaman tamamlanmasının planlandığını görebilirsiniz.

Miktar arttığında veya bir vardiyanın kullanılabilir süresi azaldığında bu bilgiyi güncelleyin ve Arcturus’un çizelgeyi yeniden hesaplamasını sağlayın. İlgili siparişlere etkisini inceleyerek öncelik değişikliği, onaylanmış bir kapasite düzenlemesi veya teslimat taahhüdünün revize edilmesi seçeneklerinden hangisinin uygun olduğuna karar verin. Her makinenin iş kuyruğunu elle düzeltmek için daha az zaman harcar, üretim kararlarını daha net bir temele dayandırırsınız.

SkyPlanner, tanımladığınız üretim kaynaklarını çizelgeler; fiziksel hat dengeleme ve çalışma yöntemlerindeki değişiklikler ise üretim mühendisliğinin karar alanında kalır. Daha iyi çizelgeleme, nerede müdahale gerektiğini ve revize edilen planın teslimata etkisini görmenize yardımcı olur.

Vardiya bazında görünürlük Fredman Operations’ta neleri değiştirdi?

Gıdayla temasa uygun mutfak ve ambalaj çözümleri üreten Finlandiyalı Fredman Operations, daha önce iş kartlarını L7 ERP ile LTR üretim yönetim yazılımı arasında elle aktarıyordu. İşler elle önceliklendiriliyor, makinelerin ne zaman boşalacağı ve her vardiyada ne kadar kapasite bulunacağı ise yeterince görülemiyordu.

SkyPlanner ile ortak Gantt görünümü ve vardiya çizelgeleme sayesinde bu kapasite üretim planına yansıtıldı. Çalışanlar işlerin planlanan başlangıç ve bitiş zamanlarını görebilir hale geldi. Şirket, çizelge değişikliklerine daha hızlı yanıt verdiğini ve fazla mesai ihtiyacının azaldığını bildiriyor.

Fredman’ın deneyimi, gereken üretim miktarının neden uygulanabilir bir kapasite planıyla desteklenmesi gerektiğini gösteriyor: ekip, her seferinde elle yeniden hesaplama yapmak yerine taahhütlerini kullanılabilir üretim süresine göre değerlendirebiliyor. Hikâyenin tamamı için Fredman Operations’ın SkyPlanner değerlendirmesini okuyun.

Gerekli üretim temposunun uygulamada ne anlama geldiğini görün

Müşteri talebinin gerektirdiği tempoyu netleştirmek için takt zamanını hesaplayın. Ardından SkyPlanner ile yapılacak işleri çizelgeleyin, hangi kaynaklarda kapasitenin iş yükünü karşılamaya yettiğini görün ve talep değiştiğinde nelerin değişeceğini anlayın.

SkyPlanner, açık REST API üzerinden her türlü ERP veya MES ile entegre olur. Böylece mevcut sipariş ve üretim verilerinizi SkyPlanner’ın çizelgeleme olanaklarıyla bir araya getirebilirsiniz.

Kendi üretiminiz üzerinden incelemek için SkyPlanner demosu için randevu alın. Düzenli olarak ürettiğiniz bir ürün ailesine ait talep, operasyon süreleri ve vardiya takvimi bilgilerini getirin. Bu veriler görüşmeyi somutlaştırır: nelerin üretilmesi gerektiğini, kapasiteye nerede ihtiyaç duyulduğunu ve bir değişiklik karşısında çizelgenin nasıl şekillendiğini ele alabilirsiniz. Önce kendiniz keşfetmek isterseniz SkyPlanner’ı demo verileriyle deneyin.