Takttijd: bereken het benodigde productietempo

Home » Bronnen » Takttijd: bereken het benodigde productietempo

Geschatte leestijd: 9 minuten

De takttijd geeft het productietempo aan dat nodig is om aan de klantvraag te voldoen, uitgedrukt als beschikbare productietijd per benodigd product. Een takttijd van twee minuten betekent dat uw proces binnen die beschikbare tijd gemiddeld elke twee minuten één goedgekeurd product moet afleveren.

De berekening is eenvoudig. De belangrijke vraag komt daarna: kunnen uw machines, medewerkers en bewerkingsroute dat tempo aan?

Een benodigd productieaantal reserveert op zichzelf geen machine en laat een omstelling niet verdwijnen. SkyPlanner APS koppelt de benodigde aantallen aan een gedetailleerd productieschema. Zo ziet u welke capaciteit het werk van uw productiemiddelen vraagt en kunt u reageren wanneer de vraag of beschikbaarheid verandert.

De formule voor takttijd

Takttijd = beschikbare productietijd ÷ klantvraag

Gebruik voor beide invoerwaarden dezelfde periode. Deel het aantal beschikbare minuten per ploegendienst door het benodigde aantal producten per ploegendienst, of het aantal beschikbare uren per week door het benodigde aantal producten per week. De uitkomst is tijd per product, niet producten per uur.

Stel u een productiecel voor met een ploegendienst van acht uur. Pauzes en andere afgesproken perioden waarin niet wordt gewerkt, beslaan samen 60 minuten. Er blijven dus 420 minuten beschikbaar. Klanten hebben per ploegendienst 210 goedgekeurde producten uit die cel nodig.

420 minuten ÷ 210 producten = 2 minuten per product

Dat is 120 seconden per product, oftewel een vereiste gemiddelde output van 30 producten per beschikbaar productie-uur. Dit is niet het gemiddelde over de volledige ploegendienst van acht uur: daarin zitten ook de perioden waarin niet wordt gewerkt.

Die twee minuten geven aan welk tempo de klantvraag vereist. Ze zeggen niets over het huidige tempo van de cel of over de tijd die één product nodig heeft om alle bewerkingen te doorlopen.

Kies invoerwaarden die passen bij het werk dat u moet leveren

Spreek voordat u met een takttijd gaat werken af waarop de aantallen en de beschikbare tijd betrekking hebben. Ook een nauwkeurig antwoord op de verkeerde vraag levert een slecht productieplan op.

Baken de productfamilie af en bepaal waar u de output telt

Begin met een product of een regelmatig geproduceerde productfamilie met een gemeenschappelijke productiestroom die als uitgangspunt kan dienen. Leg vast op welk punt u de output telt: bijvoorbeeld de voltooide samenstellingen die een cel verlaten, en niet de optelsom van onderdelen die bij verschillende bewerkingen gereedkomen.

Tel hetzelfde product niet opnieuw wanneer het een volgend station passeert. Behandel een eenvoudig onderdeel en een complexe samenstelling evenmin als gelijkwaardige eenheden, alleen omdat ze allebei in het orderboek staan.

Stem de vraag af op de planningsperiode

Gebruik het aantal producten dat klanten nodig hebben binnen de periode waarvoor u plant. Vult u voorraad aan, baseer de benodigde hoeveelheid dan op het aanvulbeleid. Produceer niet op goed geluk grote aantallen om machines bezig te houden.

Een weekgemiddelde kan helpen om een vast ritme te bepalen, maar controleer ook de leverdatums binnen die week. Het juiste totaal op vrijdag produceren is niet voldoende voor een order die dinsdag geleverd moet worden.

Als de vraag stijgt en de beschikbare tijd gelijk blijft, wordt de takttijd korter: er is minder tijd beschikbaar per benodigd product. Daalt de vraag, dan wordt de takttijd langer. Zonder vraag in de betreffende periode is er geen zinvolle takttijd te berekenen. Delen door nul levert geen productiedoel op.

Maak expliciet hoeveel tijd beschikbaar is

Gebruik de tijd die daadwerkelijk aan die productiestroom is toegewezen, na aftrek van geplande perioden waarin niet wordt gewerkt, zoals pauzes waarin de productie stilligt. Reken niet met een volledige ploegendienst als een productfamilie het gedeelde productiemiddel maar een deel daarvan kan gebruiken.

Verwerk insteltijden en verliezen consequent. In deze uitleg zijn omstellingen werk dat binnen de beschikbare productietijd moet passen; die tijd wordt dus niet ook nog van de beschikbare tijd afgetrokken. Andere rekenmethoden trekken geplande omstellingen vooraf af. Welke methode u ook gebruikt, tel dezelfde tijd één keer mee, niet twee keer.

Onverwachte storingen, een lager productietempo en afgekeurde producten verminderen de klantvraag niet. Ze verminderen wel uw vermogen om eraan te voldoen. Houd die verliezen zichtbaar bij het toetsen van de capaciteit, in plaats van ze te verbergen achter een te optimistische inschatting van de beschikbare tijd.

Takttijd en cyclustijd: vereist tempo tegenover werkelijke prestaties

De takttijd volgt uit de klantvraag. De cyclustijd meet u in het proces: hoelang duurt een herhaalbare bewerking of productiecyclus daadwerkelijk? De productiedoorlooptijd is weer iets anders. Dat is de verstreken tijd over de vastgelegde bewerkingsroute, inclusief wachttijden tussen bewerkingen.

Een product kan uren onderweg zijn door een lijn die elke twee minuten een gereed product aflevert. Meerdere producten bevinden zich tegelijkertijd in verschillende fasen. De takttijd betekent dus niet dat de volledige bewerkingsroute binnen twee minuten moet zijn doorlopen.

Controleer bij het vergelijken van cyclustijd en takttijd wat de meting precies omvat. De automatische snijcyclus van een machine kan bijvoorbeeld het laden en lossen buiten beschouwing laten. Een cyclustijdmeting tijdens het draaien kan stilstanden uitsluiten. Geen van beide bewijst op zichzelf hoeveel goedgekeurde eindproducten u structureel kunt leveren.

Bij één station dat telkens één product maakt, wijst een cyclustijd boven de takttijd al op een capaciteitstekort, nog voordat u afzonderlijke insteltijden of verliezen meetelt. Een cyclustijd onder de takttijd geeft speelruimte, maar bewijst niet dat de hele productiestroom aan de vraag kan voldoen. In onze uitleg over het meten van de cyclustijd in de productie leest u hoe u bruikbare gegevens over bewerkingstijden verzamelt.

Controleer of de beschikbare capaciteit het vereiste tempo aankan

Terug naar de cel die in 420 beschikbare minuten 210 goedgekeurde producten moet leveren. Stel dat de beperkende bewerking 1,8 minuten per product duurt en tijdens de ploegendienst 30 minuten insteltijd vraagt. Bewerking en instellen gebruiken hetzelfde productiemiddel en overlappen elkaar niet. In dit vereenvoudigde voorbeeld zijn er geen afgekeurde producten of ongeplande stilstanden.

Capaciteitstoets	Berekening	Benodigde tijd
Productiebewerkingen	210 producten × 1,8 minuten	378 minuten
Insteltijden	Afzonderlijk vastgelegd	30 minuten
Totale werklast	378 + 30	408 minuten
Resterende tijd	420 − 408	12 minuten

Het werk past binnen de beschikbare tijd van dit productiemiddel, maar de marge is slechts 12 minuten. Een cyclus van 1,8 minuten lijkt ruim sneller dan de takttijd van twee minuten, totdat u de insteltijd meerekent. Een onderbreking of extra herstelwerk kan de resterende ruimte snel opslokken.

Stel nu dat de vraag stijgt naar 240 producten en de ploegendienst gelijk blijft. De nieuwe takttijd is 420 ÷ 240 = 1,75 minuten per product. De bewerking duurt echter nog steeds 1,8 minuten per product en de insteltijd blijft 30 minuten.

De benodigde tijd wordt dan 240 × 1,8 + 30 = 462 minuten. Dat is 42 minuten meer dan de beschikbare 420 minuten. Een kortere streeftijd op het productiebord lost dat tekort niet op.

Er is een praktische maatregel nodig: de bewerkings- of insteltijd verkorten, geschikte extra capaciteit inzetten, werk waar mogelijk naar een ander productiemiddel verplaatsen of een andere hoeveelheid of leverdatum afspreken. Controleer de gevolgen voor kwaliteit, personeelsbezetting en veilig werken voordat u een voorgestelde snelheidsverhoging als bruikbare capaciteit beschouwt.

Ook een productieschema is hier van belang. De berekening hierboven toetst de totale belasting van één productiemiddel. Met een schema toetst u wanneer dat werk kan plaatsvinden, of voorgaande bewerkingen op tijd klaar zijn en welke andere orders hetzelfde productiemiddel nodig hebben. Ook als de totale werklast past, kan het werk te laat gereedkomen wanneer de benodigde capaciteit pas na de uiterste leverdatum beschikbaar is.

Werkt takttijd ook bij een grote productmix?

Takttijd is het eenvoudigst te interpreteren als producten een herhaalbare stroom volgen en de hoeveelheid werk per product redelijk vergelijkbaar is. Bij een grote productmix kan takttijd nog steeds inzicht geven in de terugkerende vraag naar een geschikte productfamilie. Eén takttijd voor de hele fabriek kan echter juist het knelpunt verbergen dat u moet zien.

Tien stuks van het ene product kunnen meer machinetijd vragen dan vijftig stuks van het andere. Verschillende producten kunnen bovendien andere bewerkingsroutes, opspanmiddelen of vaardigheden vereisen. Ze samenvoegen tot één gemiddeld aantal maakt hun capaciteitsbehoefte niet gelijk.

Houd de benodigde aantallen als uitgangspunt en vertaal die per product naar de werkelijke bewerkings- en insteltijden. Beoordeel vervolgens de gezamenlijke werklast op de productiemiddelen die ze delen. Voor eenmalig werk met sterk uiteenlopende routes en bewerkingsduren is een gedetailleerde orderplanning nuttiger dan proberen elke taak hetzelfde ritme te laten volgen.

Vertaal de klantvraag naar een werkbaar schema met SkyPlanner

U gebruikt SkyPlanner niet om een eenvoudige deelsom te vervangen, maar om de berekende productiebehoefte gekoppeld te houden aan het werk dat daarvoor moet worden uitgevoerd.

In SkyPlanner legt u per product eenmalig de processtappen, bewerkingsduren en geschikte werkstations vast. Nieuwe orderregels nemen die route over; de aantallen en leverdatums geven het planningssysteem aan wat er nodig is. U kunt werken met een bewerkingstijd per stuk, een productiesnelheid of een bewerking met een vaste duur. De insteltijd legt u afzonderlijk vast.

Arcturus, de AI voor de planning van SkyPlanner, plant alle werkzaamheden in samenhang op basis van de ingestelde capaciteit, ploegendiensten, afhankelijkheden tussen bewerkingen en de prioriteiten die u vastlegt. De Gantt-weergave toont de daaruit voortkomende wachtrijen en tijdsplanning per productiemiddel. Zo ziet u wanneer het benodigde werk volgens de planning gereed is, in plaats van aan te nemen dat een goed gemiddeld productietempo ook garandeert dat een order op tijd klaar is.

Neemt een orderaantal toe of is er in een ploegendienst minder tijd beschikbaar? Werk die gegevens dan bij en laat Arcturus het productieschema opnieuw berekenen. Bekijk het effect op de betrokken orders en bepaal of u de prioriteit moet wijzigen, een goedgekeurde capaciteitsaanpassing moet doorvoeren of een toezegging moet herzien. U bent minder tijd kwijt aan het handmatig aanpassen van wachtrijen per machine en krijgt een duidelijkere basis voor uw productiebeslissing.

SkyPlanner plant de productiemiddelen die u definieert. Het fysiek balanceren van productielijnen en het aanpassen van werkmethoden blijven productietechnische beslissingen. Een beter productieschema laat zien waar actie nodig is en wat de herziene planning voor de levering betekent.

Wat inzicht per ploegendienst veranderde bij Fredman Operations

Fredman Operations, een Finse fabrikant van voedselveilige keuken- en verpakkingsoplossingen, zette werkkaarten voorheen handmatig over tussen het ERP-systeem L7 en de productiemanagementsoftware LTR. Taken werden handmatig geprioriteerd, met beperkt inzicht in wanneer machines weer beschikbaar kwamen en hoeveel capaciteit er per ploegendienst was.

Met de gedeelde Gantt-weergave en de planning van ploegendiensten in SkyPlanner werd die capaciteit onderdeel van het productieplan. Medewerkers konden zien wanneer taken volgens de planning zouden beginnen en eindigen. Het bedrijf meldt dat het sneller op planningswijzigingen kan reageren en minder hoeft over te werken.

De ervaring van Fredman laat zien waarom een gevraagd productievolume een bruikbaar capaciteitsplan nodig heeft: het team kan toezeggingen toetsen aan de beschikbare productietijd, in plaats van dat telkens opnieuw handmatig uit te zoeken. Lees voor het volledige verhaal de ervaringen van Fredman Operations met SkyPlanner.

Ontdek wat uw vereiste productietempo in de praktijk betekent

Bereken de takttijd om duidelijk te maken welk tempo de klantvraag vereist. Plan vervolgens met SkyPlanner het daadwerkelijke werk in. Zo ziet u waar de belasting binnen de beschikbare capaciteit past en wat er verandert als de klantvraag wijzigt.

SkyPlanner kan via zijn open REST API met elk ERP- of MES-systeem worden geïntegreerd. Zo kunt u uw bestaande order- en productiegegevens koppelen aan de planningsmogelijkheden van SkyPlanner.

Wilt u dit verkennen aan de hand van uw eigen productie? Boek een SkyPlanner-demo. Neem een regelmatig geproduceerde productfamilie als uitgangspunt en breng de bijbehorende klantvraag, bewerkingstijden en ploegendienstkalender mee. Die gegevens maken het gesprek concreet: wat moet er worden geproduceerd, waar is capaciteit nodig en hoe reageert het productieschema op een wijziging? Wilt u liever eerst zelf rondkijken, probeer SkyPlanner dan met demogegevens.