Voorwaarts of achterwaarts plannen: kies de juiste richting

Home » Bronnen » Voorwaarts of achterwaarts plannen: kies de juiste richting

Geschatte leestijd: 8 minuten

Een order moet volgende week vrijdag klaar zijn. Start u zodra het materiaal binnenkomt, of wacht u tot kort voor verzending? Vroeg beginnen kan helpen om op tijd te leveren, maar legt ook materiaal en vloerruimte vast. Door later te starten komt het werk pas op de productievloer wanneer dat nodig is, mits de benodigde capaciteit dan nog beschikbaar is.

Bij voorwaarts en achterwaarts plannen van productie draait het om die timing. Voorwaarts plannen geeft antwoord op de vraag wanneer een order klaar kan zijn als u vanaf het vroegst mogelijke startmoment plant. Achterwaarts plannen laat zien wanneer de order moet beginnen om op een vastgestelde datum klaar te zijn.

Geen van beide richtingen levert extra machine-uren op. Een bruikbaar antwoord krijgt u door de order in te plannen met inachtneming van de productiemiddelen, materialen en andere verplichtingen in uw fabriek. SkyPlanner ondersteunt beide richtingen en berekent de planning van de bewerkingen. Zo kunt u bepalen wanneer het werk moet plaatsvinden zonder zelf elke machinewachtrij opnieuw op te bouwen.

Wat is het verschil tussen voorwaarts en achterwaarts plannen?

Voorwaarts plannen rekent vanaf een startdatum naar het moment waarop de order klaar is. De eerste bewerking wordt zo vroeg ingepland als de planningsbeperkingen toelaten. Daarna volgen de overige bewerkingen in de volgorde van het bewerkingsplan. Het resultaat is de vroegst geplande einddatum op basis van die uitgangspunten.

Achterwaarts plannen rekent vanaf de vereiste einddatum terug naar de start. De laatste bewerking wordt op het laatst geschikte moment ingepland, waarna de berekening terugloopt langs de voorgaande bewerkingen. Het resultaat laat zien hoe laat de order onder vergelijkbare beperkingen nog kan starten.

De berekening verandert van richting; de volgorde van de productiebewerkingen niet. Snijden komt nog steeds vóór verspanen en verspanen nog steeds vóór de eindcontrole.

Afweging	Voorwaarts plannen	Achterwaarts plannen
Uitgangspunt	Een mogelijke startdatum	Een vereiste einddatum
Centrale vraag	Hoe snel kan deze order klaar zijn?	Hoe laat kan deze order nog starten?
Geschikt voor	Een haalbare einddatum bepalen of werk inplannen dat zo snel mogelijk (ASAP) moet worden uitgevoerd	Bevestigd werk inplannen vlak voordat het gereed moet zijn
Afweging rond voorraad	Kan eerder dan nodig onderhanden werk of gereed product opleveren	Kan te vroege productie beperken en de tijd verkorten dat voorraad ligt te wachten
Buffer voor tijdige levering	Vroeg gereed zijn kan ruimte laten om vóór verzending vertragingen op te vangen	Een buffer moet bewust worden opgenomen in de beoogde einddatum en de planning
Essentiële controle	Voldoet de berekende einddatum aan de gemaakte afspraak?	Past de vereiste startdatum bij de beschikbaarheid van materiaal en capaciteit?

Planningsrichting en capaciteit zijn afzonderlijke keuzes. Beide richtingen kunnen worden berekend met eindige capaciteit of vanuit de aanname dat capaciteit onbeperkt is. Een achterwaartse planning die meerdere orders op dezelfde al bezette machine zet, is net zo onuitvoerbaar als een voorwaartse planning die dat doet.

Een productievoorbeeld: dezelfde order, twee startdatums

Stel dat een partij drie bewerkingen op afzonderlijke productiemiddelen nodig heeft: snijden, verspanen en controleren. Het materiaal is maandagochtend beschikbaar. Elk productiemiddel is van maandag tot en met vrijdag inzetbaar, van 08:00 tot 16:00. De hele partij moet een bewerking hebben doorlopen voordat de volgende begint. De onderstaande tijden omvatten de benodigde tijd per bewerking; in dit eerste voorbeeld zijn er geen extra transport- of wachttijden.

De klant wil dat de order op vrijdag wordt verzonden. U stelt de interne einddatum voor de productie vast op donderdag om 16:00. Zo blijft de afgesproken tijd voor verpakken en verzenden beschikbaar, buiten dit bewerkingsplan. In eerste instantie zijn alle benodigde tijdvakken op de productiemiddelen vrij.

Bewerking	Duur	Voorwaarts vanaf maandag 08:00	Achterwaarts vanaf donderdag 16:00
Snijden	2 uur	Maandag 08:00–10:00	Donderdag 08:00–10:00
Verspanen	4 uur	Maandag 10:00–14:00	Donderdag 10:00–14:00
Controle	2 uur	Maandag 14:00–16:00	Donderdag 14:00–16:00

Beide planningen halen de beoogde einddatum voor de productie. Bij voorwaarts plannen is de partij maandag klaar en ligt deze daarna te wachten. Bij achterwaarts plannen start de productie pas op donderdag, waardoor die vroege voorraad gereed product wordt vermeden. Of de extra wachttijd een nuttige buffer vormt of onnodige voorraad oplevert, hangt af van de order en uw productieomstandigheden.

Wat als er al een andere order op de machine staat?

Stel dat de verspaningsmachine op donderdag al volledig is volgepland. Het laatste beschikbare tijdvak van vier uur vóór de beoogde einddatum is woensdag, 10:00–14:00.

Een achterwaartse planning die rekening houdt met capaciteit moet het verspanen van deze partij naar dat tijdvak op woensdag verplaatsen en het snijden daarvoor inplannen. De controle kan nog steeds op donderdag van 14:00 tot 16:00 plaatsvinden, als dat tijdvak vrij blijft. De order start nu eerder en ligt tussen het verspanen en de controle te wachten.

Daarom is het niet voldoende om acht bewerkingsuren van een einddatum af te trekken. Bestaande wachtrijen en werktijdkalenders bepalen waar die uren daadwerkelijk kunnen worden ingepland. Als het materiaal niet vóór het benodigde tijdvak voor het snijden kan binnenkomen, hebt u een planningsconflict dat u moet oplossen, geen startdatum die u aan de productievloer kunt doorgeven.

SkyPlanner brengt dat planningswerk samen in één samenhangend plan. Arcturus, de AI voor de planning, berekent waar taken worden ingepland op basis van de ingestelde capaciteit, afhankelijkheden en prioriteiten. Het Gantt-diagram toont de resulterende planning voor de verschillende productiemiddelen. Zo ziet u gemakkelijker of het beoogde vrijgavemoment nog haalbaar is.

Wanneer gebruikt u welke methode?

Kies de richting op basis van de vraag die u wilt beantwoorden, in plaats van één methode voor uw hele bedrijf vast te leggen.

Gebruik voorwaarts plannen als de start bekend is en u wilt weten wanneer het werk klaar kan zijn. Een klant vraagt naar de vroegst mogelijke levering, materiaal komt op een bepaalde datum beschikbaar of voor vertraagd werk is een nieuwe inschatting van de einddatum nodig. Plan vanaf het mogelijke startmoment, neem de bestaande bezetting mee en controleer de berekende einddatum voordat u een toezegging doet.

Gebruik achterwaarts plannen als de einddatum bekend is en u wilt bepalen wanneer u het werk moet vrijgeven. Er is een einddatum voor de productie afgesproken en u wilt voorkomen dat u veel eerder begint dan nodig. Reken terug door het bewerkingsplan en neem daarbij de beschikbaarheid van materiaal en de capaciteit van de productiemiddelen mee.

Zowel bij make-to-order als bij make-to-stock kunnen beide invalshoeken nodig zijn. Een make-to-order-bedrijf kan voorwaarts rekenen om een haalbare leverdatum toe te zeggen en vervolgens achterwaarts plannen om de bevestigde order niet te vroeg vrij te geven. Ook een order voor voorraadaanvulling kan een vaste datum hebben waarop de voorraad nodig is.

Het doel is niet om elke taak op het allerlaatste moment af te ronden. Leg de beoogde einddatum van de productie vóór de verzending als verpakken, transport of het opvangen van vertragingen dat nodig maakt. Achterwaarts plannen kan prima met een einddatum waarin een buffer is verwerkt; u hoeft niet elke buffer te schrappen.

Wat als de vereiste startdatum al in het verleden ligt?

Een vereiste startdatum in het verleden is een waarschuwing dat de beoogde einddatum met de huidige uitgangspunten niet haalbaar is. Controleer of het werk al daadwerkelijk is gestart, of de bewerkingstijden en werktijdkalenders kloppen en of het materiaal beschikbaar is. Beoordeel vervolgens een concrete aanpassing: een geschikt alternatief productiemiddel, extra goedgekeurde capaciteit, een andere prioriteit of een aangepaste leverafspraak.

De beoogde einddatum op het scherm verschuiven lost het tekort niet op. Bereken de planning na de wijziging opnieuw en controleer het effect op andere orders voordat u de nieuwe toezegging bevestigt.

Pas uw keuze voor de timing toe in SkyPlanner

Met SkyPlanner kunt u werk zo snel mogelijk of dichter bij de vereiste einddatum inplannen. De standaardregel voor voorwaarts plannen bepaalt de algemene richting. Daarnaast maakt een regel op orderregelniveau JIT-planning mogelijk binnen een gecombineerde ASAP/JIT-werkwijze.

Als planner hoeft u dus niet te kiezen tussen alles direct starten en alles tot het laatste moment uitstellen. Een spoedorder kan een ASAP-aanpak vereisen, terwijl een andere bevestigde order beter dichter bij de vereiste einddatum kan worden ingepland. Prioriteiten en planningsrichting hebben elk een eigen functie: de prioriteit bepaalt welk werk voorrang krijgt, terwijl de richting beïnvloedt waar het in de tijd wordt geplaatst.

Voor de berekening zijn ook de productiegegevens nodig. Stel werkstations, ploegendiensten, operators, afhankelijkheden tussen bewerkingen en prioriteiten in. Als plannen op basis van materiaalbeschikbaarheid is ingeschakeld, houdt Arcturus bij het berekenen van starttijden rekening met de beschikbare voorraad en inkomende leveringen. Een leverdatum op een inkooporder geeft de verwachte beschikbaarheid aan; de voorraad wordt bijgewerkt zodra de ontvangst als geleverd is bevestigd.

Verandert de situatie, werk dan de gegevens bij en bereken de planning opnieuw. U kunt de resulterende planning beoordelen in plaats van elke betrokken bewerking handmatig te verschuiven. U bepaalt de prioriteiten; Arcturus voert de berekeningen uit volgens uw instructies.

SkyPlanner kan via de open REST API met elk ERP- of MES-systeem worden geïntegreerd. U kunt het systeem voor uw orderbeheer behouden en de productiegegevens daaruit koppelen aan een planning die aansluit op hoe het werk daadwerkelijk moet verlopen.

Beter onderbouwde leverdatums in de dagelijkse productie

Eskomatic, een Fins bedrijf voor verspaning in opdracht, stelde de werkvolgorde voorheen grotendeels handmatig vast in een verouderd ERP- en productiebesturingssysteem. Door het beperkte inzicht in de materiaalstatus was het lastiger om op tekorten te anticiperen.

Met SkyPlanner kreeg het team een duidelijker visueel overzicht van de wachtrij en werd de capaciteitsbelasting automatisch ingepland. Eskomatic meldt dat realistische levertijden beter zichtbaar werden, waardoor het bedrijf klanten nauwkeurigere leverdata kon geven. Beter inzicht in materiaaltekorten zorgde ook voor minder productiestilstand door ontbrekend materiaal.

Die ervaring laat zien wat een planningsstrategie nuttig maakt: een leverdatum die rekening houdt met de capaciteitsbelasting en de materiaalsituatie, in plaats van een datum die op zichzelf staat.

Kies de planningsrichting en vertrouw op een samenhangende planning

Plan voorwaarts om vast te stellen hoe snel het werk klaar kan zijn. Plan achterwaarts om te bepalen hoe laat het nog kan starten om een vastgestelde einddatum te halen. Beoordeel in beide gevallen het resultaat op basis van de volledige productiesituatie, niet alleen de bewerkingstijd van de order zelf.

Voor een fabriek waar veel tegelijk speelt, is SkyPlanner de praktische volgende stap. U beschikt over beide planningsrichtingen, automatische fijnplanning en een Gantt-weergave die laat zien wat uw beslissingen betekenen voor de productie. U houdt grip op uw toezeggingen zonder elke wachtrij handmatig te hoeven bijhouden.

Boek een demo van SkyPlanner en neem het bewerkingsplan van een gangbare order mee, samen met de vereiste einddatum en het productiemiddel dat het lastigst in te plannen is. Bekijk hoe deze order tussen uw overige werk past. Wilt u eerst zelf rondkijken? Probeer SkyPlanner met demodata.