Genel Üretim Giderleri: Yükleme Oranını Hesaplama ve Kullanma

Ana Sayfa » Kaynaklar » Genel Üretim Giderleri: Yükleme Oranını Hesaplama ve Kullanma

Tahmini okuma süresi: 11 dakika

Bir işte az malzeme kullanılsa bile fabrika maliyetlerinden aldığı pay yüksek olabilir. Makinenin alana, bakıma ve enerjiye ihtiyacı vardır. Üretim sorumluları ve destek personeli de üretimin devamını sağlar. Bu giderleri hesaba katmamak, ürünü olduğundan daha kârlı gösterir. Giderleri gelişigüzel dağıtmak ise aslında pahalı olmayan bir ürünü pahalı gösterebilir.

Genel üretim giderleri, direkt malzeme ve direkt işçilik dışında kalan dolaylı üretim maliyetleridir. Fabrika kirası, üretim ekipmanlarının amortismanı, bakım ve üretim gözetimi bu giderlerin yaygın örnekleridir. Üretimi destekleyen bu giderlerin her bir ürün için ayrı ayrı izlenmesi ekonomik olmadığından, tutarlı bir dağıtım anahtarı kullanılarak ürünlere paylaştırılması gerekir.

İşe yarayan bir genel üretim gideri hesabı iki soruyu yanıtlar: Bu işe fabrika maliyetlerinden ne kadar pay düşmeli ve gerçekte neleri değiştirebilirsiniz? SkyPlanner APS, mevcut kapasiteyi, üretim kayıtlarını ve yapay zekâ destekli çizelgelemeyi bir araya getirerek işin operasyonel tarafına yardımcı olur. Böylece maliyetine zaten katlandığınız kaynaklar, uygulanabilir bir iş sırasını beklemek için daha az zaman harcar; ihtiyaç duyulan siparişleri tamamlamaya daha fazla zaman ayırır.

Genel üretim giderlerine neler dahildir?

İşe, ürünlere yüklenmesi zor olan tüm giderleri listeleyerek değil, fabrika kapsamını belirleyerek başlayın. Dolaylı üretim maliyetleri üretim maliyeti hesabına girer. Ancak bir reklam kampanyası veya genel merkezin hukuk hizmeti faturası, birden fazla ürüne fayda sağlıyor diye genel üretim gideri sayılmaz.

Gider	Genellikle hangi gruba girer?	Gerekçe
Belirli bir ürüne ait olduğu izlenebilen metal veya bileşenler	Direkt malzeme	Ürünün tükettiği miktar belirlenebilir
Bir üretim işine ait olduğu izlenebilen operatör süresi	Direkt işçilik	Yapılan çalışma doğrudan o işe yüklenebilir
Üretim sorumluları ve ortak bakım hizmeti veren personel	Genel üretim giderleri	Birden fazla işi veya üretim alanını desteklerler
Fabrika kirası, sigortası ve üretim ekipmanlarının amortismanı	Genel üretim giderleri	Üretim için gereken ortamı ve varlıkları sağlarlar
Fabrikanın ortak elektrik, su ve benzeri giderleri, yağlayıcılar ve küçük atölye sarf malzemeleri	Genel üretim giderleri	Her bir ürünün tüketimini ayrı ayrı izlemek ekonomik değildir
Satış komisyonları, reklam ve genel yönetim giderleri	Üretim dışı giderler	Fabrikadaki üretim sürecini değil, satışları veya işletmenin genel faaliyetlerini desteklerler

Sınıflandırma, gidere yol açan kaynağın nasıl kullanıldığına ve giderin nasıl kaydedildiğine bağlıdır. Belirli bir proses için ayrı sayaçla ölçülen elektrik tüketimi, binanın ortak elektrik faturasına göre daha doğrudan izlenebilir. Benzer kalemler normalde bir gider havuzunda toplansa bile, yalnızca belirli bir işe ayrılan bir kalem direkt maliyet sayılabilir. Belirli bir teklifi cazip göstermek için sınıflandırmayı değiştirmek yerine, üzerinde mutabık kalınmış bir maliyetlendirme politikası uygulayın.

Genel üretim giderleri, üretim maliyetinin yalnızca bir bölümüdür:

Üretim maliyeti = Direkt malzeme + Direkt işçilik + Genel üretim giderleri

Genel üretim giderleri, şirketin tüm genel giderleriyle aynı şey değildir; üretim maliyeti de tek başına satış fiyatını vermez. Fiyat belirlerken satış giderlerini, işletmenin diğer giderlerini ve hedeflenen kâr marjını da dikkate almak gerekir.

Dolaylı gider, sabit gider demek değildir

Bunlar farklı sınıflandırmalardır. “Dolaylı”, bir maliyetin ürüne nasıl yüklendiğini ifade eder. “Sabit” ise belirli bir dönem ve faaliyet aralığında, faaliyet düzeyi değiştiğinde toplam maliyetin nasıl davrandığını anlatır.

Fabrika kirası ay boyunca sabit kalabilir. Üretimde kullanılan enerjinin ve sarf malzemelerinin bir kısmı ise makinelerin çalışma düzeyine göre değişir. Bir bakım sözleşmesi, sabit bir bedelin yanı sıra kullanıma bağlı harcamalar da içerebilir. Bu bileşenleri ayrı ayrı izleyin: Üretim miktarının artması, sabit giderin daha fazla ürüne yayılmasını sağlayabilir; ancak değişken genel üretim giderlerini de artırabilir.

Genel üretim giderleri nasıl hesaplanır ve dağıtılır?

Bir dönemin toplam genel üretim giderlerini bulmak için, belirlenen kapsamdaki dolaylı fabrika giderlerini toplayın. Bu toplamı ürünlere veya işlere yüklemek için gider havuzundaki tutarı dağıtım anahtarının toplam miktarına bölün ve elde ettiğiniz yükleme oranını işlere uygulayın.

Planlama ve iş maliyetlendirmesinde kullanılan önceden belirlenmiş yükleme oranı, bütçe verileriyle hesaplanır:

Önceden belirlenmiş genel üretim gideri yükleme oranı = Bütçelenen genel üretim giderleri ÷ Dağıtım anahtarı için bütçelenen faaliyet miktarı

Bir işe yüklenen genel üretim gideri = Önceden belirlenmiş genel üretim gideri yükleme oranı × İşin dağıtım anahtarı cinsinden fiilî faaliyet miktarı

Yükleme oranının birimini dağıtım anahtarı belirler. Dolar tutarını makine saatine böldüğünüzde yüzde değil, makine saati başına dolar elde edersiniz. Direkt işçilik maliyetine bölüp 100 ile çarptığınızda ise direkt işçilik maliyetinin yüzdesi olarak ifade edilen bir oran bulursunuz.

1. Aynı dönem ve kapsam için bir gider havuzu oluşturun

İlgili fabrika giderlerini mali kayıtlardan derleyin. Gider bütçesi ile faaliyet bütçesinde aynı ayı, çeyreği veya yılı esas alın. Bir bina hem ofis hem de üretim için kullanılıyorsa, ortak giderini önce ilgili alanlara paylaştırın; ardından üretime düşen kısmı işlere dağıtın.

Doğrudan yüklenen giderleri genel üretim gideri havuzuna dahil etmeyin. Aksi takdirde aynı bakım hizmeti veya işe özel sarf malzemesi, bir kez doğrudan, bir kez de yükleme oranı üzerinden maliyete yansıtılabilir. Hangi muhasebe hesabının hangi gider havuzuna aktarılacağını açıkça belirlemek, hesabın tutarlı biçimde tekrarlanabilmesini sağlar.

2. Yapılan işi yansıtan bir dağıtım anahtarı seçin

En kolay elde edilen sayı, her zaman en açıklayıcı olan değildir. Bir işin, havuzda toplanan destek faaliyetlerinden neden daha fazla yararlandığını sorgulayın.

Dağıtım anahtarı	Nerede yararlı olabilir?	Nelere dikkat edilmeli?
Makine saati	Makine yoğun operasyonlarda	Farklı makine gruplarının maliyetleri birbirinden çok farklı olabilir
Direkt işçilik saati	Destek ihtiyaçlarının genel olarak benzer olduğu emek yoğun üretimde	Otomasyon, işçilik süresi ile genel üretim giderleri arasındaki bağı zayıflatabilir
Direkt işçilik maliyeti	Genel üretim giderlerinin işçilik maliyeti üzerinden yüzdeyle yüklendiği uygulamalarda	Ücret farklılıkları, kaynak kullanımı değişmeden yüklenen tutarı değiştirebilir
Üretim miktarı	Benzer işlem gereksinimleri olan, karşılaştırılabilir ürünlerde	Basit bir parça ile karmaşık bir montaj ürünü eşdeğer birimler değildir
Hazırlık sayısı, kontrol sayısı veya başka bir faaliyet ölçüsü	Maliyetleri söz konusu faaliyete bağlı olan ayrı bir gider havuzunda	Faaliyet tutarlı biçimde tanımlanmalı ve kaydedilmelidir

Benzer işler için fabrika genelinde tek bir yükleme oranı kullanmak makul bir başlangıç olabilir. Talaşlı imalat ile elle montaj çok farklı kaynaklar tüketiyorsa, bölüm bazında belirlenen oranlar ürün maliyetini daha iyi açıklayabilir. Faaliyet tabanlı maliyetlendirme ise ayrı gider havuzlarını ilgili faaliyetler üzerinden dağıtarak daha ayrıntılı bir yaklaşım sunar.

Bu ek ayrıntıyı, fiyatlandırma, ürün karması veya iyileştirme kararını değiştirebileceği durumlarda kullanın. Güvenilir olmayan faaliyet kayıtlarına dayanan karmaşık bir model, sırf ayrıntılı olduğu için daha yararlı değildir.

3. Yükleme oranını hesaplayın, ardından işe uygulayın

Bir talaşlı imalat bölümünün bir ay için 60.000 dolar genel üretim gideri ve 2.000 makine saati bütçelediğini düşünün. Gider havuzunda fabrika alanına ilişkin maliyetlerden bölüme düşen pay, makine amortismanı, bakım, üretim gözetimi ve dolaylı işletme malzemeleri yer alır.

60.000 dolar ÷ 2.000 makine saati = Makine saati başına 30 dolar

Tamamlanan bir işte, kabul edilmiş 100 özdeş parça üretilmiş ve 50 makine saati kullanılmış olsun. Bu işe yüklenen genel üretim gideri şöyle hesaplanır:

50 saat × 30 dolar = İş için 1.500 dolar

1.500 dolar ÷ Kabul edilmiş 100 parça = Parça başına yüklenen 15 dolar genel üretim gideri

Parça başına direkt malzeme maliyetinin 12 dolar, direkt işçilik maliyetinin ise 8 dolar olduğunu varsayalım. Buna göre üretim maliyeti parça başına 35 dolardır: 12 dolar + 8 dolar + 15 dolar. Bu, hesaplanan üretim maliyetidir; satış fiyatının 35 dolar olması gerektiği yönünde bir öneri değildir.

Bu örnekte işin tamamlandığı ve maliyetlerinin söz konusu 100 parçaya ait olduğu varsayılmıştır. Henüz tamamlanmamış işler varsa, tüm maliyeti dönemin tamamlanmış üretim miktarına yüklemek yerine, bu işlere ait maliyeti ve faaliyet miktarını ilgili yarı mamullerle birlikte izleyin.

4. Yüklenen genel üretim giderlerini fiili giderlerle karşılaştırın

Bütçeye dayalı yükleme oranı kullanmak, fiili genel üretim giderlerinin bütçeye eşit olacağı anlamına gelmez. Bölümün ayı 1.800 fiili makine saati ve 62.000 dolar fiili genel üretim gideriyle kapattığını varsayalım.

Ay sonu karşılaştırması	Tutar
Yüklenen genel üretim giderleri: 1.800 saat × 30 dolar	54.000 dolar
Fiili genel üretim giderleri	62.000 dolar
Eksik yüklenen genel üretim giderleri: fiili tutar eksi yüklenen tutar	8.000 dolar

Bölümün fiili genel üretim giderleri, yükleme oranıyla işlere yüklediği tutardan 8.000 dolar fazladır. Bu fark, eksik yüklenen genel üretim giderleridir. Yüklenen tutar fiili genel üretim giderlerini aşsaydı, fazla yükleme söz konusu olurdu.

Farkın her iki tarafını da inceleyin. Bu örnekte fiili genel üretim giderleri bütçenin üzerinde, faaliyet düzeyi ise bütçenin altındadır. Bu fark tek başına operatörlerin verimsiz çalıştığını kanıtlamaz; üretim hacmi, ürün karması, bakım harcamaları, fiyatlar ve başlangıçtaki tahminlerin tümü sonucu etkileyebilir. Muhasebe düzeltmesini finans birimi yapar; üretim birimi ise farkın arkasındaki faaliyetleri açıklamaya yardımcı olur.

5. Varsayımları gözden geçirin, değişiklikleri görünür tutun

İlk karşılaştırmada kullanılan yükleme oranını ve bütçeyi koruyun. Mevcut sonucu açıklayan varsayımları sessizce değiştirmek yerine, maliyet yapısı veya beklenen faaliyet düzeyi gerçekten değiştiğinde gelecek dönemlerin yükleme oranlarını güncelleyin.

Yönetim amaçlı hesaplanan aylık ortalama, kendiliğinden stok değerlemesinde kullanılacak yükleme oranı sayılmaz. Atıl kapasitenin ve olağandışı maliyetlerin muhasebe kurallarınıza göre nasıl ele alınacağı da dahil olmak üzere, değerleme esasını finans birimiyle birlikte belirleyin.

Birim başına genel üretim giderinin düşmesi her zaman tasarruf değildir

Üç farklı durum, sonucun daha iyi görünmesini sağlayabilir. Her birini doğrulamak için farklı kanıtlar gerekir.

Dağıtım yönteminin değişmesi, maliyetin hangi işlere yüklendiğini değiştirir. İşçilik saati yerine makine saati kullanmak, ürünleri daha sağlıklı karşılaştırmanızı sağlayabilir; ancak kira, amortisman veya ücretleri azaltmaz. Buradaki fayda, kararlar için daha doğru bilgi sağlamaktır.

Mevcut kapasitenin daha iyi kullanılması, maliyetine zaten katlandığınız kaynaklardan daha fazla işe yarar çıktı almanızı sağlar. Önceki örnekten bağımsız, basitleştirilmiş bir karşılaştırma düşünün: sabit genel üretim giderleri 40.000 dolar olarak kalsın. Karşılaştırılabilir nitelikte 2.000 mamul üretildiğinde, bu sabit giderin birim başına ortalaması 20 dolardır. 2.500 birimde ise 16 dolara düşer. Toplam sabit maliyet değişmez.

Bu iyileşme, ek üretime ihtiyaç varsa ve bu ürünler kârlı biçimde satılabiliyorsa değerlidir. İhtiyaç duyulmayan stok biriktirmek için gerekçe değildir. Ek malzemeler, değişken maliyetler ve varsa ek kapasite harcamaları yine de fizibilite hesabına dahil edilmelidir.

Harcamalarda gerçek bir azalma, harcanan tutarı değiştirir. Önlenen bir fazla mesai ödemesinin, azalan enerji alımının veya gerçekten ortadan kaldırabileceğiniz bir hizmet giderinin finansal etkisi, ücreti zaten ödenmiş bir vardiyada bir saatlik kapasiteyi başka işler için kullanılabilir hâle getirmekten farklıdır. Amortisman bir maliyettir; ancak bu maliyetin dağıtılması, o anda yapılan bir nakit ödemesi değildir.

Bir iyileştirmeye başlamadan önce beklenen faydayı açıkça tanımlayın. Ardından birim başına tutarın yanı sıra toplam maliyeti, kullanılabilir kapasiteyi ve ihtiyaç duyulan tamamlanmış üretim miktarını da kontrol edin. Böylece muhasebe hesaplarında görülen bir iyileşmenin, gerçekleşmiş parasal tasarruf gibi sunulmasını önlersiniz.

SkyPlanner ile maliyetine katlandığınız kapasiteyi üretime kazandırın

Genel üretim gideri hesabı, bir ürün ailesine yüksek tutarda fabrika gideri yüklendiğini gösterebilir. Sonraki adım, bu ürünün üretim rotasında neler yaşandığını incelemektir. Makineler gerçekten aşırı mı yüklü, yoksa işler önceki operasyonların bitmesini, uygun operatörü veya malzemeyi beklerken bedeli ödenen çalışma süresi boşa mı gidiyor?

Sorun, birbirinden kopuk iş kuyrukları ve sürekli elle yapılan düzenlemelerse SkyPlanner, bu kapasiteden elde edilen getiriyi artırmak için pratik bir çözümdür. Sağladığı değer, maliyeti bir üründen diğerine taşımak değil, yapılması gereken işleri çizelgelemeyi ve tamamlamayı kolaylaştırmaktır.

Yükleme oranının arkasındaki kullanılabilir kapasiteyi görün

SkyPlanner, iş merkezlerini, vardiyaları, operatörleri ve operasyon sürelerini ortak bir planlama ortamında bir araya getirir. Kapasite görünümleri, iş yükünü kullanılabilir kapasiteyle karşılaştırır; iş merkezi istisnaları ise planlı bakım gibi dönemleri gösterir. Böylece tüm fabrikayı birbirinin yerine kullanılabilecek tek bir saat havuzu olarak görmek yerine, yüksek maliyetli bir üretim rotasında kullanılan kaynakları inceleyebilirsiniz.

Zamanlayıcısı ve üretim raporları, kaydedilen çalışma sürelerini ve üretim miktarlarını ilgili işlerle ilişkilendirir. Bu kayıtlar, üretim ve finans birimlerinin gerçekte neler yaşandığını birlikte değerlendirmesine yardımcı olur. Maliyet hesabında kullanacağınız verileri seçerken makine saati, operatör saati ve geçen süreyi birbirinden ayrı tutun: kayda alınan bir saat, dağıtım anahtarınızdaki saatle aynı şeyi ifade etmelidir.

Bu kapasiteyi kullanan işleri koordine edin

SkyPlanner’ın çizelgeleme yapay zekâsı Arcturus, tanımladığınız kapasiteyi, operasyonlar arasındaki bağımlılıkları ve öncelikleri dikkate alarak iş sırasını hesaplar. Malzeme durumunu dikkate alan çizelgeleme etkinleştirildiğinde, malzeme bulunabilirliği de bu hesabı etkiler. Gantt zaman çizelgesi, ayrı ayrı makine kuyruklarını gösterip bunları sürekli uyumlu tutma işini birine bırakmak yerine, işleri birbirine bağlayan planı gösterir.

Talaşlı imalatta bir parti için boş kapasite olduğunu, ancak önceki operasyonun henüz tamamlanmadığını ve başka bir müşteri siparişinin üretime hazır olduğunu düşünün. Yalnızca talaşlı imalat kuyruğunu doldurmak sorunu çözmez. İşlerin hazır olma durumuyla gerekli tamamlanma tarihlerini birlikte koordine etmek, kullanılabilir süreyi faydalı bir işe ayırmanızı sağlar.

Koşullar değiştiğinde, yapılandırılmış otomatik yeniden çizelgeleme, belirlediğiniz kurallar ve kilitler geçerliliğini korurken planı güncel tutar. Öncelikleri siz belirlersiniz; çizelgeleme hesabını Arcturus yapar. Bu, iş kuyruklarını düzeltmek için yapılan rutin işleri azaltır ve ekibin kullanılabilir saatleri ilerlemesi gereken siparişlere ayırmasına yardımcı olur.

UTU’da neler değişti?

Elektrik panosu ve şalt ekipmanı üreticisi UTU, daha önce planlamayı bölümlere özel elektronik tablolarla yapıyordu. ERP’deki değişiklikler her zaman üretime yansımıyor, gerçekçi kapasiteyi görmek de zor oluyordu.

UTU, SkyPlanner’ı Oracle NetSuite’e bağlayarak fabrikasındaki hatları ve bölümleri tek bir sistemde bir araya getirdi. Müşteri hikâyesinde, iş sırasının iyileşmesiyle duruşların azaldığı ve mevcut kapasiteyle daha fazla iş tamamlandığı anlatılıyor. Yüksek genel üretim giderlerini incelerken aranması gereken operasyonel fayda budur: fabrikanın maliyetine zaten katlandığı kaynakları daha iyi kullanmak.

Genel üretim giderlerini inceleyerek daha iyi üretim kararları alın

Maliyeti veya kâr marjı incelenmeye değer bir ürün ailesi seçin. Bu ailenin dolaylı gider havuzunu, dağıtım anahtarını ve yükleme oranını finans birimiyle doğrulayın. Ardından üretim rotasını izleyin: gereken saatleri, kaydedilen saatleri, operasyonlar arasındaki beklemeleri ve aynı kaynakları kullanmak için sırada olan diğer siparişleri inceleyin.

Yükleme oranı yanıltıcıysa maliyet hesaplama modelini iyileştirin. Çizelge kullanılabilir kapasiteyi boşa harcıyorsa işleri birbiriyle bağlantılı planlamak ve elle yürütülen koordinasyonu azaltmak için SkyPlanner’ı seçin. SkyPlanner, açık REST API üzerinden her türlü ERP veya MES ile entegre olur; böylece mevcut iş sistemlerinizi kullanmaya devam ederken çizelgelemeyi iyileştirebilirsiniz.

SkyPlanner demosu için randevu alın; görüşmeye seçtiğiniz ürün ailesi ve üretim rotası hakkındaki bilgilerle, yakın bir döneme ait üretim kayıtlarıyla hazırlanın. Görüşmede, maliyetine katlandığınız kapasitenin nerelerde ihtiyaç duyulan üretimi tamamlamak için kullanılabileceğini ve bunun maliyet veya teslimat açısından hangi sonucu değiştireceğini değerlendirin. Önce çizelgeleme ortamını keşfetmek isterseniz SkyPlanner’ı demo verileriyle deneyin.