FSN-analyse in de productie: van indeling naar actie

Home » Bronnen » FSN-analyse in de productie: van indeling naar actie

Geschatte leestijd: 10 minuten

Een onderdeel kan maanden ongebruikt blijven liggen en toch bepalend zijn voor uw volgende levering. Een ander onderdeel kan elke week het magazijn verlaten, terwijl er steeds meer overtollige voorraad binnenkomt. Voorraadbewegingen zijn relevant, maar vertellen niet het hele verhaal over wat u moet inkopen, aanhouden of als volgende gebruiken.

Een FSN-analyse verdeelt de voorraad in snellopende, langzaamlopende en niet-lopende artikelen. Bij goed gebruik laat de analyse zien waar aanvulling nodig is, welke overtollige voorraad moet worden beoordeeld en welke uitzonderingen nader onderzoek verdienen. Gebruikt u de uitkomst als afvoerlijst, dan kunt u juist materiaal verwijderen dat de productie nodig heeft.

Voor een productiebedrijf levert de analyse pas echt iets op als er een afgestemd materiaalbesluit uit volgt dat aansluit op het productieplan. SkyPlanner APS helpt bij die vervolgstap: goedgekeurd werk inplannen op basis van de materiaalbeschikbaarheid en gedeelde capaciteit. Zo hoeft u niet meer handmatig een voorraadlijst naast de wachtrij van elke machine te leggen.

Wat is een FSN-analyse?

Een FSN-analyse deelt voorraad in op basis van het verbruik of de voorraadbewegingen gedurende een afgebakende periode: snellopend (F), langzaamlopend (S) en niet-lopend (N). In de maakindustrie gaat het daarbij vaak om materiaal dat aan de productie is uitgegeven of door de productie is verbruikt, in plaats van om de verkoop van het eindproduct.

• Snellopende artikelen worden volgens de gekozen indelingsregel vaak of in grote hoeveelheden per tijdseenheid verbruikt. De bevoorrading ervan vraagt regelmatig aandacht.
• Langzaamlopende artikelen worden minder vaak of in kleinere hoeveelheden per tijdseenheid gebruikt. Controleer of de aanvulling nog aansluit op de werkelijke behoefte.
• Niet-lopende artikelen hebben binnen de gekozen meetperiode geen verbruik dat aan de vastgestelde criteria voldoet. Onderzoek de oorzaak voordat u het bevoorradingsbeleid aanpast.

De klasse beschrijft de waargenomen activiteit, niet het belang voor het bedrijf. Een goedkoop bevestigingsmiddel kan onmisbaar zijn voor elke assemblage. Een vervangingsonderdeel dat zelden wordt gebruikt, kan onmisbaar zijn voor één waardevolle order. Noch de prijs, noch de FSN-letter bepaalt wanneer die order moet worden uitgevoerd.

FSN is dus één van de hulpmiddelen voor voorraadbeheer. Het vervangt geen beslissingen over de vraag, de doorlooptijd en hoe kritiek een onderdeel is.

Een FSN-analyse uitvoeren met productiegegevens

Begin met een groep onderdelen die zinvol met elkaar te vergelijken zijn. Voor reguliere productieonderdelen, projectspecifieke materialen en noodreserveonderdelen kunnen verschillende beoordelingsregels nodig zijn. Als u voor al deze groepen dezelfde grenswaarde hanteert, kan normaal gebruik ten onrechte als een probleem naar voren komen.

1. Kies de periode en bepaal welke bewegingen meetellen

Kies een periode die lang genoeg is om de normale productiecyclus te omvatten. Neem bij een seizoensproduct het betreffende seizoen mee. Kijk bij projectmaterialen niet alleen naar de afgelopen maanden, maar ook naar de projectcyclus. Een korte meetperiode kan een verandering snel signaleren, maar kan ook incidenteel gebruik buiten beeld laten waarvoor een goede reden bestaat.

Leg de regel vast voordat u letters toekent. Bijvoorbeeld: “Afgeronde materiaaluitgiften aan de productie, per artikel, over de laatste zes volledige maanden.” Houd geplande behoeften gescheiden van daadwerkelijk verbruik. Zo voorkomt u dat toekomstige taken de indruk wekken dat een ongebruikt artikel in het verleden wel is gebruikt.

Bepaal hoe u retouren uit de productie verwerkt. Registreer daadwerkelijke uitgiften en retouren afzonderlijk, zodat herhaaldelijk uitgeven en retourneren het verbruik niet kunstmatig verhoogt. Laat interne verplaatsingen tussen magazijnlocaties en correcties na voorraadtellingen buiten de verbruiksmeting: een onderdeel op een andere plank leggen betekent niet dat de productie het heeft gebruikt.

Gebruik voor de analyse de bevestigde datum waarop de handeling daadwerkelijk plaatsvond. De datum waarop een registratie is aangemaakt of geïmporteerd, is niet altijd de datum waarop het materiaal werkelijk is uitgegeven.

2. Controleer de historie voordat u op een nul vertrouwt

Verzamel de artikelcode, de maateenheid, de verbruikshoeveelheden en -datums die aan de criteria voldoen, de huidige voorraad en de datum van de laatste meetellende uitgifte. Voeg opmerkingen toe over voorraadtekorten, nieuwe introducties, vervangende artikelen en wijzigingen aan de producten waarin het onderdeel wordt gebruikt.

Een geregistreerd nulverbruik verdient extra aandacht. Als een onderdeel niet beschikbaar was, kon de productie het niet verbruiken, ook al was er wel vraag naar. Een nieuw geïntroduceerd artikel heeft weinig historie. Een seizoensgebonden onderdeel ligt misschien gewoon te wachten op de volgende productieserie.

Houd die uitzonderingen zichtbaar. U kunt een waargenomen nulverbruik rapporteren en het artikel tegelijkertijd markeren voor beoordeling. U mag die nul niet stilzwijgend vertalen naar “geen toekomstige behoefte”.

3. Bereken het verbruik per tijdseenheid, de frequentie en de tijd sinds het laatste verbruik

Deze maatstaven beantwoorden verschillende vragen:

• Verbruik per tijdseenheid: de verbruikte hoeveelheid die aan de criteria voldoet, gedeeld door de meetperiode, uitgedrukt in een vaste eenheid zoals stuks per maand.
• Verbruiksfrequentie: hoe vaak verbruik plaatsvond dat aan de criteria voldoet. Het aantal maanden met verbruik kan bruikbaarder zijn dan het ruwe aantal transacties als het ene systeem een dagtotaal boekt en het andere elke afzonderlijke uitgifte.
• Tijd sinds het laatste verbruik: de verstreken tijd sinds de laatste verbruikshandeling die aan de criteria voldoet, gemeten op de beoordelingsdatum.

Gebruik het verbruik per tijdseenheid om inzicht te krijgen in de benodigde aanvulhoeveelheid, de frequentie om de regelmaat te beoordelen en de tijd sinds het laatste verbruik om mogelijke veranderingen te signaleren. Zet kilogrammen, liters en stuks niet in één ranglijst alsof het uitwisselbare hoeveelheden zijn. Zelfs twee onderdelen die in stuks worden gemeten, kunnen per eindproduct in heel verschillende aantallen nodig zijn.

Een grote eenmalige uitgifte en kleine wekelijkse uitgiften kunnen hetzelfde gemiddelde verbruik per tijdseenheid opleveren. Door ook naar de frequentie en de tijd sinds het laatste verbruik te kijken, voorkomt u dat dit gemiddelde het onderliggende patroon verhult.

4. Pas duidelijke, bedrijfsspecifieke indelingsregels toe

Kies grenswaarden die passen bij de beslissing die u moet nemen. U kunt een familie van vergelijkbare onderdelen bijvoorbeeld indelen op basis van het aantal maanden met verbruik. Vervolgens bepaalt u aan de hand van de hoeveelheid en de tijd sinds het laatste verbruik wat binnen elke klasse aandacht nodig heeft. Voor een andere familie zijn vastgelegde bandbreedtes voor de uitgiftefrequentie of het verbruik per tijdseenheid wellicht geschikter.

Er bestaat geen universele FSN-grens in dagen of procentuele verdeling die bij elke fabriek past. Deel de onderste groep van een ranglijst niet geforceerd in bij N als die artikelen wel degelijk zijn gebruikt. In deze analyse betekent N dat er binnen de opgegeven periode geen verbruik was dat aan de criteria voldoet.

Leg bij het resultaat ook de periode, de regel, de beoordelingsdatum en de uitzonderingen vast. Een letter zonder onderliggende meetbasis is bij de volgende beoordeling moeilijk te vergelijken.

Voorbeeld van een FSN-analyse: vier onderdelen, vier verschillende beslissingen

Stel dat een productiebedrijf één familie assemblageonderdelen beoordeelt over zes volledige maanden. Uitsluitend voor dit voorbeeld geldt de volgende indeling: F bij verbruik in vier tot zes maanden, S bij verbruik in één tot drie maanden en N bij geen verbruik in die periode.

De onderstaande hoeveelheden betreffen daadwerkelijk verbruik in de productie, geen geplande uitgiften of magazijnverplaatsingen.

Onderdeel	Verbruikte hoeveelheid	Maanden met verbruik	Gemiddeld per maand	Waargenomen klasse	Wat het team moet controleren
Standaard montagebeugel	600 stuks	6	100 stuks	F	Dekt de aanvulling het komende assemblagewerk, rekening houdend met de levertijd van de leverancier?
Speciale montageplaat	120 stuks	2	20 stuks	S	Staat er een volgend goedgekeurd project op de planning, of leiden oude bestelhoeveelheden tot een voorraadoverschot?
Kritieke vervangingskoppeling	0 stuks	0	0 stuks	N	Moet het onderdeel beschikbaar blijven voor een product dat nog wordt ondersteund en waarvoor vervanging een lange doorlooptijd heeft?
Alternatieve connector	0 stuks	0	0 stuks	N, beoordeling nodig	Is de vraag niet tot uiting gekomen doordat de connector niet op voorraad was?

Het gemiddelde van 20 stuks per maand voor de montageplaat betekent niet dat deze elke maand wordt verbruikt. Verbruik in slechts twee maanden wijst op een ander aanvullingspatroon dan het regelmatige verbruik van de beugel.

Volgens deze lokale regel is de koppeling een niet-lopend artikel, maar dat is geen reden om deze af te voeren. Als het bedrijf de koppeling nog nodig heeft en niet op tijd kan vervangen, kan het verstandig zijn om een afgesproken hoeveelheid aan te houden.

Voordat u de voorraad connectors verlaagt, moet u eerst de gegevens en de vraag beoordelen. Hetzelfde geregistreerde nulverbruik kan wijzen op ontbrekende vraag, een tekort aan beschikbare voorraad of een periode tussen projecten. FSN maakt deze gevallen zichtbaar; nader onderzoek bepaalt welke actie passend is.

Koppel aan elke klasse een voorraadactie en een verantwoordelijke

Beoordeel bij snellopende artikelen hoe vaak u de voorraad aanvult, hoe betrouwbaar leveranciers zijn en welke hoeveelheden nodig zijn voor het komende werk. Frequent verbruik kan een goed bereikbare opslagplek en nauwlettender toezicht rechtvaardigen. Het is geen reden om onbeperkt voorraad aan te houden: ook van een artikel dat elke week wordt verbruikt, kunt u te veel op voorraad hebben.

Vergelijk bij langzaamlopende artikelen de openstaande inkooporders en bestelhoeveelheden met de toekomstige behoefte. Een kleinere bestelling, een latere levering of het gebruik van goedgekeurde bestaande voorraad kan zinvoller zijn dan de productie simpelweg te vragen meer te verbruiken. Controleer of het onderdeel in meerdere producten wordt gebruikt of alleen voor één project waarvoor slechts af en toe materiaal nodig is.

Stel bij niet-lopende artikelen vast of de behoefte is vervallen. Controleer of het artikel bruikbaar is en welke product- of serviceverplichtingen nog gelden. Beoordeel ook de doorlooptijd voor vervanging en de gevolgen van een tekort. Mogelijke acties zijn een kritieke reserve aanhouden, verdere inkoop stopzetten, de voorraad voor een goedgekeurde alternatieve toepassing gebruiken, voorraad retourneren of met toestemming afvoeren. De letter alleen bepaalt niet welke actie u kiest.

Wijs voor elk besluit een verantwoordelijke aan en leg een herbeoordelingsdatum vast. Inkoop kan verantwoordelijk zijn voor wijzigingen bij de leverancier of in de bestelling, terwijl engineering mogelijk een alternatieve toepassing moet goedkeuren. Productieplanning heeft de vastgestelde behoeften en beschikbaarheidsdatums nodig.

Beoordeel de klassen met een regelmaat die past bij de productiecyclus. Bekijk belangrijke artikelen opnieuw als de vraag, het productontwerp of de aanvoer verandert. Houd bij of de acties ongewenste voorraad verminderen zonder tekorten te veroorzaken. Een grotere N-categorie is op zichzelf geen bewijs van beter voorraadbeheer.

FSN vergeleken met ABC, XYZ en voorraadouderdom

Deze analyses kunnen elkaar aanvullen, omdat ze verschillende vragen beantwoorden:

Analyse	Centrale vraag	Aanvulling op een FSN-besluit
FSN	In welke mate is dit artikel verbruikt?	Geeft op basis van het verbruik richting aan voorraadaanvulling en bepaalt welke artikelen aandacht vragen
ABC-analyse	Welke artikelen vertegenwoordigen de hoogste jaarlijkse verbruikswaarde?	Toont het financiële belang van het verbruik, niet alleen hoe vaak het voorkomt
XYZ-analyse van de vraag	Hoe sterk schommelt de vraag of hoe vaak zijn er perioden zonder vraag?	Helpt onderscheid te maken tussen regelmatig verbruik en een onregelmatige behoefte
Ouderdom van voorraad	Hoelang is de nog aanwezige voorraad al in opslag?	Maakt oude restpartijen zichtbaar, ook als het artikel nog steeds wordt verbruikt

Ook van een snellopend artikel kan nog een oude partij op voorraad liggen. Een langzaamlopend artikel kan een hoge jaarlijkse verbruikswaarde hebben. Bepalen welke SKU’s in het assortiment blijven, is weer een andere beslissing. Daarvoor zijn naast de verbruiksklasse ook klant- en productoverwegingen nodig.

Gebruik een aanvullende analyse als die tot een andere actie leidt, in plaats van een uitgebreide classificatiematrix op te bouwen die niemand bijhoudt.

Vertaal materiaalbeslissingen naar een uitvoerbare planning in SkyPlanner

De voorraadbeoordeling maakt duidelijk wat u moet aanvullen, aanhouden of beschikbaar stellen. De productie moet vervolgens nog weten wanneer het bijbehorende werk kan worden uitgevoerd, naast alle andere toezeggingen.

Stel dat het team bevestigt dat een langzaamlopende plaat voor een goedgekeurde order kan worden gebruikt. Dat de plaat beschikbaar is, betekent nog niet dat er vrije bewerkingscapaciteit is. Die order kan op dezelfde machine concurreren met een reguliere taak voor beugels, en voor beide kan later nog een assemblagebewerking nodig zijn. De ene taak naar voren halen om voorraad te gebruiken, kan de andere vertragen.

SkyPlanner APS brengt het geaccepteerde werk, de materialen en de capaciteit samen in één productieplanning. Als ‘Rekening houden met materialen’ is ingeschakeld, houdt het systeem rekening met de beschikbaarheid bij de bewerking die het materiaal verbruikt. De leverdatums van inkooporders geven de verwachte beschikbaarheid aan. Wanneer het materiaal binnenkomt, werkt u de voorraad bij door de inkooporder als Geleverd te bevestigen.

Arcturus, de AI voor fijnplanning van SkyPlanner, plant bewerkingen op basis van de ingestelde werkstations, ploegendiensten, bewerkingsduren, afhankelijkheden en prioriteiten. De Gantt-weergave toont de resulterende volgorde en einddatums. In plaats van een materiaallijst en meerdere machinewachtrijen afzonderlijk aan te passen, kunt u de gevolgen voor de productie in één planning beoordelen.

U bepaalt de bedrijfsprioriteiten. Een S- of N-classificatie maakt een order niet automatisch urgent, en het doel om voorraad te verminderen mag een leveringsafspraak niet ongemerkt opzijzetten. SkyPlanner berekent de planning op basis van de prioriteiten en randvoorwaarden die u instelt. Zo is er minder handmatig werk nodig om die beslissingen op elkaar af te stemmen.

Die koppeling tussen materialen en de dagelijkse planning is in de praktijk belangrijk. Voordat Eskomatic met SkyPlanner werkte, stelde het verspaningsbedrijf zijn werkwachtrijen grotendeels handmatig samen, met beperkt zicht op de materiaalbeschikbaarheid. Het team gebruikt nu een overzichtelijkere werkwachtrij in Gantt en automatische capaciteitsplanning. In de klantervaring met SkyPlanner meldt Eskomatic dat het leverdatums nauwkeuriger kan vaststellen en minder productiestilstand door materiaaltekorten ervaart. De praktische winst is dat de materiaalbeschikbaarheid zichtbaar is naast het werk dat ervan afhankelijk is, op tijd om een betere planning te maken.

SkyPlanner kan via zijn open REST API met elk ERP- of MES-systeem worden geïntegreerd. U kunt uw bestaande systemen voor orders en materialen behouden en de productie tegelijk een planning bieden die deze beslissingen koppelt aan de werkelijke capaciteit.

Wilt u het verschil zien? Boek een SkyPlanner-demo met als uitgangspunt een regelmatig verbruikt onderdeel, een zelden gebruikt maar kritiek onderdeel en de goedgekeurde taken die om dezelfde machinecapaciteit concurreren. Het gaat niet alleen om de letter die elk onderdeel krijgt, maar vooral om wat de afgesproken actie betekent voor de productie en de leverdatums. Wilt u liever eerst zelf rondkijken? Probeer SkyPlanner met demogegevens of gebruik de AI-ondersteunde functie Aan de slag in SkyPlanner Assistant.