Üretimde Gemba Yürüyüşü: Gözlemleyin, Sorun, İyileştirin

Ana Sayfa » Kaynaklar » Üretimde Gemba Yürüyüşü: Gözlemleyin, Sorun, İyileştirin

Tahmini okuma süresi: 10 dakika

Bir makine boşta, operatör bekliyor ve bir müşteri siparişi planın gerisinde. Koridordan bakınca çözüm belli gibi görünüyor: o işi bir an önce başlatmak. Oysa iş merkezinde yapacağınız bir görüşme farklı bir durumu ortaya çıkarabilir. Parça, kontrol sonrası verilecek kararı bekliyor olabilir, fikstür başka bir yerde kullanılıyor olabilir ya da sonraki operasyonda parça için zaten yer olmayabilir.

Üretimde Gemba yürüyüşü, ne yapacağınıza karar vermeden önce bu durumu anlamanızı sağlar. İşin yapıldığı yere gider, çalışmayı gözlemler ve işi yapanlara ilerlemeyi nelerin kolaylaştırdığını ya da engellediğini sorarsınız. Amaç, birini hata yaparken yakalamak değil, sürecin nasıl işlediğini öğrenmektir.

Asıl değer, yürüyüşün ardından atılan adımlarda ortaya çıkar. Yararlı bir yürüyüşün sonunda durum ortak bir anlayışla ele alınır, açık kalan soruyu takip edecek kişi belirlenir ve atılan adımın nasıl kontrol edileceği kararlaştırılır. Bu adım üretim kapasitesini veya iş önceliklerini değiştiriyorsa SkyPlanner, iş kuyruklarını bir kez daha elle düzenlemek yerine, üzerinde uzlaşılan kararı işlerin birbirine bağlı olduğu bir çizelgeye yansıtmanıza yardımcı olur.

Üretimde Gemba yürüyüşü nedir?

Gemba yürüyüşü, harekete geçmeden önce işi doğrudan gözlemlemeye ve sorular sormaya dayanan bir yönetim uygulamasıdır. Gemba, işin fiilen yapıldığı yer anlamına gelir. Üretimde bu yer bir talaşlı imalat hücresi, montaj hattı, kontrol alanı veya iki operasyon arasındaki aktarım noktası olabilir.

Bu yürüyüş, fabrikayı gezmekten ibaret değildir. Değerin müşteriye nasıl ulaştığına ilişkin bir sorunun peşinden gidersiniz: Bir sipariş nasıl ilerliyor, çalışanın bir sonraki adımı tamamlamak için neye ihtiyacı var veya işler operasyonlar arasında neden duruyor? Süreci yerinde görmek, bir özet raporun açıklayamadığı bir aksaklığı ortaya çıkarabilir.

Gemba yürüyüşü, uygunluk denetiminden de farklıdır. Denetim, işin belirlenmiş gerekliliklere uygunluğunu kontrol eder. Gemba yürüyüşü ise işi ve işin yapıldığı koşulları anlamayı amaçlar. Bir standartla ilgili sorun fark edebilirsiniz; ancak ziyaretin amacı çalışanlara puan vermek değildir.

Birbiriyle ilişkili iyileştirme çalışmalarını birbirinden ayırın. 5S değerlendirmesi, iş yerinin düzenine ve bu düzenin korunmasına odaklanır. Kök neden analizi, bir soruna getirilen açıklamayı sınar. Gemba yürüyüşü, bu yöntemlerden biriyle araştırılmaya değer bir soruyu ortaya çıkarabilir. Ancak bir yöneticinin olayı görmüş olması, nedenin kanıtlandığı anlamına gelmez.

Fabrika çapında bir denetim planlamak yerine tek bir soru belirleyin

Ziyaret sırasında araştırabileceğiniz kadar dar kapsamlı bir soru seçin. “Bu ürün ailesi talaşlı imalat ile kontrol arasında neden bekliyor?” sorusu yürüyüşe bir amaç kazandırır. “Fabrikadaki tüm israfları bulun” yaklaşımı ise dağınık gözlemlere ve kimsenin sahiplenmediği uzun bir listeye yol açar.

Her bölümün önünden geçen elverişli bir rota seçmek yerine işin akışını izleyin. Sorunuz bir aktarım noktasıyla ilgiliyse her iki tarafı da ziyaret edin. Bir ekibe gereksiz görünen iş kuyruğu, başka bir ekibin sorumluluğundaki bilgiyi, kabulü veya kapasiteyi bekliyor olabilir.

Üretim sahasına gitmeden önce:

• Ekibe neden geldiğinizi anlatın. Araştıracağınız soruyu, öğrenme amacınızı ve bulguların nasıl takip edileceğini açıklayın. İnsanlardan normal çalışma düzenini olduğundan daha iyi gösterecek bir hazırlık yapmalarını istemeyin.
• Süreci açıklayabilecek kişileri yanınıza alın. Grubu, karşılıklı konuşmaya imkân verecek kadar küçük tutun. İlgili amiri veya süreç sahibini dahil edin. Yalnızca yöneticileriyle konuşmak yerine işi yapan operatörlerin de katılımını sağlayın.
• Yerinde sorular sorabilmek için gerekli bilgileri inceleyin. İşi, rotasını, planlanan zamanlamayı ve son dönemdeki kesintileri gözden geçirin. Bu kayıtları kesin bir hüküm olarak değil, başlangıç noktası olarak değerlendirin.
• Konuşmak için güvenli bir zaman ve yer ayarlayın. Saha erişimi ve kişisel koruyucu donanım kurallarına uyun. Operatörün yaptığı işi riske atmadan konuşabileceği zamanı bekleyin.

Bir operasyonun süresini anlamak istediğinizde SkyPlanner’ın İş Raporu hazırlık için yararlıdır. Raporda bir iş için kaydedilen fiili süre, işte kimlerin çalıştığı ve kullanılan iş merkezi gösterilir; böylece planlanan süreyle karşılaştırma yapabilirsiniz. Tekrarlayan bir fark, yürüyüşte odaklanabileceğiniz bir soru sunar: Hangi koşullar bu işin planlanandan uzun sürmesine yol açtı?

Raporu bir suçlama aracı olarak kullanarak sahaya gitmeyin. Süre farkı; işlerin çeşitliliğinden, hazırlık işlemlerinden, kesintilerden veya işin kaydedilme biçiminden kaynaklanabilir. Yapacağınız görüşme, hangi açıklamanın kontrol edilmeye değer olduğunu anlamanıza yardımcı olur.

İşi gözlemleyin, ardından operatörden açıklamasını isteyin

İş merkezinde önce neye baktığınızı anlayacak kadar gözlem yapın. Parçanın hareketine ve ona eşlik eden bilgilere dikkat edin. Operasyonu ne başlatıyor? Nelerin hazır olması gerekiyor? Operatör, çıktının bir sonraki adıma geçebileceğini nasıl anlıyor?

Yalnızca makinenin çalışıp çalışmadığına bakmayın. Fikstür aramak, hangi teknik resim revizyonunun geçerli olduğunu kontrol etmek veya devam onayı beklemek, akışı işleme süresi kadar etkileyebilir. Çalışan bir makine de sonraki operasyonun henüz ihtiyaç duymadığı parçaları üretiyor olabilir.

Ardından gördüklerinizi yorumlamak için operatörden yardım isteyin. Açık uçlu sorular, beklemediğiniz yanıtları duymanıza olanak tanır:

• “Bu işi adım adım anlatabilir misiniz? Başlamadan önce nelerin hazır olması gerekiyor?”
• “Sırada hangi işi yapacağınızı nasıl belirliyorsunuz?”
• “Burada neyi bekliyorsunuz ve bunu çözmeye kim yardımcı olabilir?”
• “İş genellikle böyle mi ilerliyor, yoksa bugün farklı bir durum mu var?”
• “Bu adımı gereğinden fazla zorlaştıran nedir?”
• “Bunu değiştirirsek işi devralan kişi için ne zorlaşabilir?”

Bir yanıt aldığınızda, soru kılığına sokulmuş bir çözüm sunmak yerine merakla konuyu açın. “Neden diğer siparişi üretmiyorsunuz?” sorusu, diğer siparişin hazır olduğunu ve sırayı değiştirmenin sakıncası olmadığını varsayar. “Hazır olan bir sonraki işin başlamasını ne engelliyor?” sorusu ise gerçek kısıtı keşfetmeye imkân verir.

Sürecin aksayan yönlerini gösterdikleri için çalışanlara teşekkür edin. Geçici bir çözüm, üretimi sürdürmek için bulabildikleri tek yol olabilir. Bu çözümü kaldırmaya karar vermeden önce onu gerekli kılan koşulu anlayın.

Acil müdahale gerektiren bir iş güvenliği veya kalite sorunuyla karşılaşırsanız tesisin olağan bildirim ve müdahale prosedürünü izleyin. Süreci öğrenme amacı, gerekli müdahaleyi ertelemek için bir gerekçe değildir.

Gördüklerinizi, onlara yüklediğiniz anlamdan ayırın

Yararlı bir gözlem, başka birinin de dönüp inceleyebileceği kadar somuttur. Hangi operasyon veya iş söz konusu, ne oldu, operatör ne açıkladı ve neler hâlâ belirsiz: bunları kaydedin. “Olumsuz tutum” veya “verimsiz bölüm” gibi etiketlerden kaçının. Bunlar sürece ilişkin bir soruyu insanlar hakkında bir yargıya dönüştürür.

Şu üç şeyi birbirinden ayırın:

Not türü	Örnek	Hangi adıma dayanak olur?
Doğrudan gözlem	Operatör, bir sonraki hazırlık işleminden önce fikstürü aramak için hücreden ayrıldı.	Fikstürün kullanılabilirliği ve hazırlığı hakkında soru sormaya.
Aktarılan açıklama	Operatör, başka bir hücrenin bazen bu fikstürü kullandığını, ancak fikstürün nasıl geri getirileceğinin net olmadığını söylüyor.	Diğer hücre ve kaynağı yöneten kişilerle görüşerek durumu doğrulamaya.
Hipotez	Fikstürün ortak kullanım düzeni, hazırlık işlemlerinde tekrarlayan gecikmelere yol açıyor olabilir.	Kalıcı bir değişiklik seçmeden önce daha fazla inceleme yapmaya.

Tek bir ziyaret, yalnızca o sıradaki koşulları gösterir. Aynı güçlüğün başka bir vardiyada, farklı bir üründe veya farklı bir iş yükünde de yaşanıp yaşanmadığını sorun. Her küçük iyileştirmeyi kapsamlı bir çalışma yapmak için ertelemeniz gerekmez; ancak atılacak adımın büyüklüğü, eldeki kanıt ve riskle orantılı olmalıdır.

Bu ayrım, çizelgeleme açısından önemlidir. Bir operatörün beklediğini görmek, her işin süresini artırmak veya o müşterinin siparişlerine en yüksek önceliği vermek için bir gerekçe değildir. Önce neyin değiştiğini, herhangi bir planlama girdisinin güncellenmesi gerekip gerekmediğini ve gerekiyorsa hangi girdinin güncelleneceğini belirleyin.

Yürüyüşü, sorumluyu ve yararlı bir sonraki adımı belirleyerek tamamlayın

Ayrılmadan önce anladıklarınızı özetleyin ve işi yapanlara varsa yanlışlarınızı düzeltme fırsatı verin. Önce hangi sorunun ele alınacağı konusunda uzlaşın. Sorumlusu belli, kısa bir takip çalışması, oradan ayrılırken verilen bir düzine talimattan daha değerlidir.

Seçilen konu için şunları kaydedin:

1. Sorunun ilgili iş veya süreç bağlamında tanımı.

2. Bir sonraki kontrolden veya eylemden sorumlu kişi.

3. Neyin kontrol edileceği veya deneneceği ve gereken onaylar.

4. Ne zaman tekrar ziyaret edeceğiniz ve hangi iyileşmenin görülmesi gerektiği.

Bulguya uygun bir adım seçin. Talimat açık değilse süreç sorumlusunun talimatı gözden geçirip operatörlerle birlikte denemesi gerekebilir. Tekrarlayan bir aksaklık, ayrı bir kök neden incelemesi gerektirebilir. Doğrulanmış bir ekipman sorunu bakım ekibine iletilmelidir. Öncelik çatışmasını ise üretim taahhütlerinden sorumlu kişiler ele almalıdır.

Önerilen değişiklik uygulanamasa bile sonucu ekiple paylaşın. Kısıtı ve bir sonraki adımı açıklamak, görüşmenin faydalı kalmasını sağlar. Yürüyüşten sonra sessiz kalmak, çalışanlara bir sorunu dile getirmenin hiçbir sonuç getirmediğini öğretir.

Örnek: bir bulguyu üretimde uygulanabilir bir değişikliğe dönüştürmek

Operatörlerin tip değişimi için gereken fikstürü almak üzere düzenli olarak başka bir alana gittiği bir talaşlı imalat hücresi düşünün. Gemba yürüyüşü sırasında amir, bir sonraki işin hazırlığını izler ve her iki hücredeki çalışanlara fikstürü nasıl paylaştıklarını sorar. Fikstür mevcuttur, ancak bir önceki işin tamamlandığı yerde bırakılmıştır. Her iki ekiple yapılan görüşmeler, fikstürün nereye geri bırakılacağının veya bir sonraki hazırlık için nasıl devredileceğinin kararlaştırılmadığını ortaya koyar.

Operatörler ve süreç sorumlusu yeni bir düzeni denemeye karar verir. Hücreyi yeniden düzenlemek için kısa bir süreye de ihtiyaçları vardır; bu süre boyunca hücredeki makine üretim yapamayacaktır. Amir, makineyi taahhüt verilmiş bir iş sürerken doğrudan devre dışı bırakmak yerine, bu zaman aralığını planlama uzmanıyla birlikte onaylar.

SkyPlanner, kararların hayata geçirilmesini bu noktada kolaylaştırır. Açıklama ve zaman aralığı içeren bir Taşıma/Düzenleme iş merkezi istisnası ile kaynağın kullanılamayacağı süre kaydedilir. Arcturus, çizelgeyi yeniden hesaplarken değişen kapasiteyi, tanımlanmış rotalar, süreler, öncelikler ve diğer kısıtlarla birlikte dikkate alır. Gantt görünümü, etkilenen işlerin güncellenen zamanlamasını gösterir.

Planlama uzmanı, iyileştirmeyi yalnızca ilgili alanda uygulayıp teslimata etkilerini sonradan fark etmek yerine, diğer siparişlere etkisini önceden inceleyebilir. Arcturus çizelgeleme hesaplamasını yaparken öncelikler, kurallar ve kilitler ekibin üretim kararlarını korur. Böylece tek tek makinelerin iş kuyruklarını düzeltmeye daha az zaman harcanır ve hangi taahhütlerin ele alınması gerektiği daha net görülür.

Denemeden sonra ekip, fikstür arama ihtiyacının gerçekten azalıp azalmadığını ve yeni düzenin her iki hücre için de işe yarayıp yaramadığını kontrol eder. Kalıcı bir süreç değişikliği operasyon için gereken süreyi de değiştiriyorsa süreç sorumlusu ve planlama uzmanı ilgili süreyi gözden geçirir. Planlamada esas alınan varsayımı tek bir gözleme dayanarak değiştirmezler.

SkyPlanner, işle ilgili koşulları değerlendirmenize ve alınan kararlara göre oluşan çizelgeyi yönetmenize yardımcı olur. Değişikliğin sorunu çözüp çözmediğini operatörler ve süreç sorumlusu belirler. Bu sorumlulukları net tutmak, yapay zekâ destekli çizelgelemeyi bir teşhis aracıyla karıştırmadan güvenle kullanmanızı sağlar.

Üretime ilişkin ortak bir görünüm, takibi kolaylaştırır

Mamec’in deneyimi, üretimi bir bütün olarak görmenin neden önemli olduğunu gösteriyor. Üretici, SkyPlanner öncesinde birbirine bağlı binlerce iş emrini, kâğıt iş emirlerindeki teslim tarihlerine göre önceliklendiriyordu. Yönetimin üretim yüküne ilişkin değerlendirmesi öznel tahminlere dayanıyordu. İşlerin tüm sırasını kontrol altında tutmak ise üretim planlamanın yükünü artırıyordu.

Mamec, Oscar ERP ile entegre çalışan SkyPlanner sayesinde personelin sipariş durumunu ve çizelgesini görebildiği ortak bir planlama ortamı kullanıyor. Mamec’in deneyiminin aktarıldığı yazıda, planlama iş yükünün belirgin biçimde hafiflediği ve üretim sıralamasındaki değişikliklerin daha kolay yönetildiği anlatılıyor. Bunun Gemba yürüyüşü açısından pratik bir karşılığı var: Her departmanın üretime ilişkin ayrı bir bilgi tablosuyla çalışması yerine, çalışanlar bir bulguyu sahada yapılan iş ve bu işin genel plandaki yeri üzerinden tartışabiliyor.

İşin kolaylaşıp kolaylaşmadığını görmek için tekrar ziyaret edin

Bir sonraki ziyaretinizde yalnızca bir eylemin tamamlandı olarak işaretlendiğini doğrulamakla yetinmeyin; atılan adımın işe yarayıp yaramadığını kontrol edin. Fikstür bir sonraki hazırlık için hazır mı? Yeni talimat belirsizliği gideriyor mu? Bekleme azaldı mı, yoksa bir sonraki operasyona mı taşındı?

Başlangıçtaki soruya uygun bir ölçüt kullanın. Hazırlıkla ilgili bir sorun için bu, aramaya harcanan süre veya eksik bir parça nedeniyle bekleyen iş sayısı olabilir. Benzer işleri karşılaştırın ve operatörlere nelerin değiştiğini sorun. Kayıtlarda operasyon süresinin daha kısa görünmesi, yeniden işlemeye yol açıyorsa veya sonraki adımı zorlaştırıyorsa başarı sayılmaz.

Sürece ve takip için gereken iş yüküne uygun, sürdürülebilir bir ziyaret sıklığı belirleyin. Ekibin inceleyebileceğinden daha hızlı yeni bulgular üretmenin bir yararı yoktur. Kararlaştırılan adımın sonucu kontrol edilebilecek duruma geldiğinde tekrar ziyaret edin ve öğrendiklerinizi bir sonraki soruyu seçmek için kullanın.

İyi bir Gemba yürüyüşü, üretimi daha iyi anlamanızı sağlar. SkyPlanner, bu sayede alınan üretim kararlarını uygulamanıza yardımcı olur: görüşme öncesinde işe ilişkin ortak bilgiler sunar, onaylanan değişiklik sonrasında birbirine bağlı işleri kapsayan bir çizelge oluşturur ve bu iki aşama arasında elle yeniden planlama ihtiyacını azaltır.

SkyPlanner demosu için randevu alın ve üretim sahanızda yakın zamanda yaşanan bir bekleme örneğini görüşmeye getirin. Önce neyin gözlemlendiğini, atılacak adımdan kimin sorumlu olduğunu ve önerilen değişikliğin diğer siparişleri nasıl etkileyeceğini ele alın. Önce ortamı keşfetmeyi tercih ederseniz SkyPlanner’ı demo verileriyle deneyin.